HiAxySheytan » Felsefe

Her Şeyden Önce Çocuğum!

non serviam — Fri, 30 Oct 2009 18:37:03 +0000

Yalanın ahlak dışı olmasının nedeni, kutsal ve dokunulmaz hakikati çiğnemesi değildir. Onları daha da köşeye sıkıştırıp yok etmek amacıyla üyelerinin ağzından işkenceyle laf alan bir toplum, hakikat üzerinde hak iddia edemez. Tümel hakikatsizlik tikel hakikat üzerinde ısrar ederse, onu kendi karşıtına dönüştürmüş olur. Yine de, her yalanın içinde itici bir şey vardır ve bunun bilinci, kırbaçla aşılanmış olsa bile, zindancıların daha iyi tanınmasını sağlayacaktır. Asıl yanlışlık, aşırı dürüstlüktür. Yalan söyleyen adam utanç duyar, çünkü her yalan, hakikat ve dürüstlüğe övgüler düzerken bir yandan da yaşamak için insanı yalan söylemeye zorlayan bir dünyanın alçaltıcılığını öğretir ona. Bu utanç, daha incelmiş, daha karmaşık kişiliklerin yalanlarında gedikler açar. Beceriksizce yalan söylerler; karşıdaki kişi açısından yalanı bir ayıba, bir kabahate dönüştüren de bu beceriksizliktir. Yalan söyleyenin onu aptal sandığını gösterir bu, bir horgörü belirtisidir. Bugünün usta pratisyenlerinin elinde, gerçekliği çarpıtmaktan ibaret olan eski dürüst ve masum işlevini yitirmiştir yalan. Kimse kimseye inanmamakta, herkes her şeyin karşısındaki insana da onun kendisi hakkındaki düşüncelerine de kayıtsız olduğunu hissettirmektedir. Bir zamanlar liberal bir iletişim aracı olan yalan, her bireyin, kendi çevresinde buz gibi bir atmosfer oluşturarak bu atmosferin sığınağı içinde semirmesini sağlayan küstahlık yöntemlerinden biri haline gelmiştir bugün.

Minima Moralia
Sf.30-31
Theodor W. Adorno

Bunu alan bunu da aldı:

Schopenhauer’ın cinayet felsefesi

non serviam — Thu, 29 Oct 2009 19:31:18 +0000

Schopenhauer, üniversitelerde yapılan felsefe tartışmalarını ve üniversitelerin felsefeye katkılarını yadsımış, özgür düşüncenin oralarda pek barınamayacağını söylemişti: ‘Üniversite otoriteleri her zaman ancak kilise var olduğu sürece öğretilecek bir felsefeye izin verecektir.” Yakın tarihimizdeki sanat, felsefe tartışmalarında sıkça duyduğumuz bir cümle, ‘sanatın ve felsefenin sonunun’ geldiğidir. Bunun için bir sürü gerekçe sıralanır, üretim biçiminin uluslararası sınırları aşması, modernizm sonrası yaşam biçiminin dijitalize oluşu, bilimin, sanatın akıl almaz gelişimi, sanatın, bilimin, felsefenin profesyonelleşmesi, uzmanlaşmanın mikro düzeylere inmesi vs… En çok kullanılan başlıklardan biridir; edebiyatın sonu, siyasetin sonu, modernizmin sonu, felsefenin sonu…

Böyle zamanda biri çıkar, ‘En başa dönelim’ der! Tartışma başlar ve felsefeler çatışır. Çatışır mı gerçekten? Bu işin en başı neresidir bilmek zor. Felsefe denilen şey keskin tanımlar kabul etmeyen önermelerdir çoklukla ve kültürlerin, inançların, akademik birikimlerin ürünü olduğu kadar, bilgi birikimine muhalefetin de diğer adıdır. Sanırım, bir şeyin sonu geldi demek için önce bu konuda gerçekten ‘cinayet işlemeyi’ göze almak gerekiyor.

Ülkemizdeki üniversite eğitimi üstünde devam eden iktidar savaşlarında ‘teoloji’nin her geçen gün biraz daha güçlendiğini, eğitimin biraz daha ‘Müslümanlaştığını’ görmezden gelemeyiz. Ama bu sadece bize özgü bir durum değil. Aslında her şeyin birer ikişer sonunu getirirken, tedavüle koyulan ideolojik söylemlere sessiz kaldığımız anlamına gelmiyor mu bu?

Her kültür, felsefesini kendi dini inanışlarına dayandırıp orda bıraksaydı, dünyayı, kendimizi anlama çabamız her defasında tapınakların duvarlarından geri dönmez miydi?

İnsanı diğer canlılardan ayıran en önemli şey düşünmesi olduğu kadar düşünme eyleminin sınırlarının sonsuzluğu olmalıdır, “Çünkü bilgi ancak evrensel olana yönelmesi halinde iradesiz kalabilir; oysa istemenin objeleri her zaman münferit şeylerde bulunacaktır; bu sebepten ötürü hayvanların bilgisi tam anlamıyla bu münferit şeylerle sınırlıdır ve dolayısıyla akılları münhasıran iradelerinin hizmetinde kalır. Diğer yandan aklın evrensel olana bu eğilimi felsefe, şiir ve genel olarak sanat ve bilimlerdeki gerçek ve özgün başarılar için vazgeçilmez koşuldur.” (s. 14)

Felsefe ile şiirin insanların bilincindeki etkileri hakkında fikir yürüten Schopenhauer şiirin özgürlük alanının genişliğinden dem vurur ve onun özgürlüğünün, belli bir düşünceyi savunmak değil, insanda belli bir duygu yoğunluğunu oluşturmak ve bunu belli bir estetik içinde ifade etmek olduğunu vurgular. “Şiirin başarılarının felsefeninkiler üzerindeki bir diğer büyük üstünlüğü şiirsel eserlerin tümünün eş zamanlı olarak, biri diğerine engel olmaksızın, zarar vermeksizin var olabilmesidir; halbuki bir felsefi sistem tıpkı tahta çıkan bir Asya sultanı gibi kardeşlerinin tümünü öldürmeyi düşünmeksizin dünyaya zor gelir.” (s. 15-16)

Şiir bütün duyularımıza, aklımıza, yüreğimize seslenirken bizi kendi var oluşunu bütün bilgilerin dışında bir yerde, biricik bir yapıda inşa edebilir. Ondan aldığımız haz bizi yeni okumalara yönlendirebilir ama doğası gereği bir bilgiyi, inanışı empoze etmez. Dolayısıyla şiirin ve felsefenin etkinlik alanları dimağımızda başka başka yerler işgal eder.

İki disiplinin kesiştikleri alanları göz ardı etmeden, Schopenhauer’ın, felsefe ve şiirin insandan talep ettiklerine dair tespitine kulak verelim: “Şairin eseri okurdan kendisini eğlendiren ya da yücelten yazılar dizisinin (dünyası)na dahil olmaktan ve onlara birkaç saat ayırmaktan başka bir şey talep etmez. Halbuki filozofun eseri onun genel düşünce tarzından bir devrim yapmaya çalışır; o ondan bu sahada şimdiye dek öğrendiklerinin ve inandıklarının tümünün yanlış olduğunu kabul etmesini, bütün zaman ve emeğinin boş yere kaybolduğunu ilan etmesini ve her şeye tekrar baştan başlanmasını talep eder. En fazla, üzerinde temelini atmak için selefinden birkaç parçanın kalmasına izin verir.” (s.16-17)

Schopenhauer’ın akademi eleştirisi
Schopenhauer’ın, Üniversiteler ve Felsefe adlı kitabında hatırlattığı, 1840’ta yayımladığı Kant Felsefesinin Eleştirisi’nden bir bölüm: “Eğer bir felsefe Hıristiyanlığın temel fikirlerini inkâr ediyorsa o ya yanlıştır ya da eğer doğru olsa bile, bir yararı yoktur.” (s. 40)
Bu cümle üniversitelerdeki felsefede hakikatin ancak ikinci sırada geldiğini söylüyordu.

Schopenhauer, üniversitelerde yapılan felsefe tartışmalarını ve üniversitelerin felsefeye katkılarını yadsımasa da özgür düşüncenin oralarda pek barınamayacağını söylüyor ve: “Bunun sonucunda üniversite otoriteleri her zaman ancak kilise var olduğu sürece öğretilecek bir felsefeye izin verecektir” diyor. (s. 41)
Zaten, etkinlik alanları daraltılmış profesörlerin asıl peşinde oldukları şeyin kariyer, eş, çocuk ve mütevazı bir yaşam imkânı olduğunu vurgulayan Schopenhauer, gerçek filozofun heyecanlı ruh halinin bir üniversiteye sıkışıp kalmayacağını vurgular. “Dolayısıyla hakiki bir filozofun aynı zamanda üniversitede bir felsefe hocası olması en nadir rastlanır hadiselerden biri olmuştur” der. (s. 42)

Yine de akademik felsefe öğretisinde Hıristiyanlık inancının dışına savrulanlar da olmuştur, böyle durumlarda gerekli önlemler alınmış ve bunlar Schopenhauer’ın alaylı yaklaşımıyla, “Çorbanı iç köle, felsefe diye de Yahudi mitolojisi öğret!” denilerek uyarılmıştır.

Dogmalardan, inanışlardan alınan isim ve sıfatların felsefeye uymadığını söyler Schopenhauer. Her türlü otoriteden bağımsız olarak var oluş sorununu çözme girişimine yönelmesi gereken felsefeden iki temel beklentisi vardır: “Öncelikle bir soru hakkında söylenecek her şeyi söyleme cesaretine sahip olmak, ikincileyin, onu bir sorun olarak kavramak için kendiliğinden aşikâr olan her şeyin açık biçimde bilincinde olmaktır. Son olarak gerçek anlamda felsefe yapmak için ruhun-dimağın hakiki manada serbest olması gerekir.” (s. 14-15)

Fincte, Schelling ve Hegel’in felsefesine alaylı bir şekilde yaklaşan Schopenhauer, üniversite eğitiminde inançlardan yola çıkılarak yapılan müfredatın bilinmeyene inanmamızı istediğini söyler ve “Eğer bunu da bilebilseydik, o zaman inanç, tıpkı matematiğin temaları üzerine kurulmuş bir dogma gibi, gayet lüzumsuz ve hatta gülünç bir şey olarak görünürdü,” (s. 45) diyerek, başta akademik dimağların, genel anlamda felsefeyle uğraşan bütün dimağların cinayete meyilli olmasını salık verir. Çünkü felsefenin temeli inanç üstüne değil, düşünsel devrimler üzerine atılmıştır.

Radikal Kitap/ Rıza Kıraç

Etiketler: Arthur Schopenhauer, Schopenhauer’ın cinayet felsefesiicinayet felsefesi

Bunu alan bunu da aldı:

Bir adet yan değini

non serviam — Sat, 04 Apr 2009 19:20:08 +0000

“Kendine bak. Kendini hiçbir zaman anlamayacaksın. Çünkü kendini bir dizi tasarım içinde görüyorsun, sonunda da dağılıp gidiyor hepsi. Çünkü kişi kendisine dışarıdan bakamaz, zira kişi kendisinin nasıl göründüğünü sahiden görmez, çıkarsayabilir ancak. Kişi kendine gerçi, bu koşullar altında ben, biz başkası için ne derdim, diye sorabilir. Ama yanıt şu: bilemezdim. Bilseydim de, o başkasıyla ilgili haklı olduğum konusunda bir şey söylemiş olmazdı. Kişinin kendi üzerine sığ bir yargıda bulunması, kendisini ucuz bir biçimde şu ya da bu komedinin ya da trajedinin oyuncusu sayması, bunları bir başkası için yapması kadar iğrenç bir şey. Düşün ki, başına ne gibi bir mutsuzluk, nasıl bir acı gelirse gelsin, bunu sen kendin hakettin.” Wittgenstein

Etiketler: Ludwig Wittgenstein, Yan değiniler

Bunu alan bunu da aldı:

Pişmanlık

non serviam — Sat, 04 Apr 2009 19:19:30 +0000

Pişmanlık alışkanlığın öldürdüğü geçici bir duygudur. İşlenilen tek bir cinayet vicdanımızı sızlatabilir… Ama cinayet çoğalınca, onlarca yüzlerce kez tekrarlanınca vicdan susar. / Marquis De Sade

Etiketler: Marquis De Sade, Pişmanlık

Bunu alan bunu da aldı:

Terlik

non serviam — Sat, 04 Apr 2009 19:17:31 +0000

“Elin yardımı olmadan giyilmek üzere tasarlanmıştır. Eğilmeye karşı duyulan nefretin anıtıdır.” Theodor Adorno – Minima Moralia’dan

Etiketler: Terlik, Theodor Adorno

Bunu alan bunu da aldı:

Köprü

non serviam — Sat, 04 Apr 2009 19:16:58 +0000

“Hepimiz bazen birileriyle o kadar yakınlaşırız ki dostluğumuzu ya da kardeşliğimizi hiçbir şey engellemiyormuş gibi görünür, bizi ayıran küçücük bir köprü vardır, hepsi o kadar.
Ama tam sen bu köprüye adım atacakken sana şu soruyu sorsam :
“Bu köprüyü geçip bana gelir misin?”
İşte o anda artık bunu istemeyiverirsin, sorumu tekrarlasam öylece suskun kalırsın.
O andan itibaren aramıza dağlar ve azgın nehirler girer, bizi ayıran ve birbirimize yabancılaştıran duvarlar bitiverir önümüzde. Ve bir araya gelmek istesek de artık yapamayız.
Ama o küçücük köprüyü düşündüğünde sözcüklere sığmayacak kadar büyüyüverir gözünde; yutkunur ve şaşar kalırsın…” der Nietzsche Yalom onu ağlattığında.

Etiketler: Friedrich Nietzsche, Irvin Yalom, nietzsche ağladığında

Bunu alan bunu da aldı:

Dilenciler Üzerine

non serviam — Sat, 04 Apr 2009 19:15:59 +0000

“Dilenciler yok edilmeli. Çünkü insan onlara verince de sinirleniyor, vermeyince de…” F.Nietzche (Tan Kızlıllığı’ndan)

Etiketler: Friedrich Nietzsche

Bunu alan bunu da aldı:

Kötüyüm ben kötüyüm..

non serviam — Sat, 04 Apr 2009 19:15:19 +0000

“İyilikseverlik, gerçek bir ruh erdemi olmaktan çok kibirin bir kusurudur; çalım satarak hemcinslerini teselli etmektir…” Marquis De Sade (Yatakodasında Felsefe ‘den)

Etiketler: Marquis De Sade

Bunu alan bunu da aldı:

Eylem üzerine

non serviam — Sat, 04 Apr 2009 19:10:19 +0000

Hiç kimsenin bir şeyi sırf başka birisi için yapmadığını göreceksiniz. İnsanların bütün eylemleri kendisine yöneliktir, bütün hizmetleri kendine hizmettir, bütün sevgisi kendini sevmesidir..! /Nietzsche

Etiketler: Eylem Üzerine, Friedrich Nietzsche

Bunu alan bunu da aldı:

İktidar Üzerine

non serviam — Fri, 27 Mar 2009 10:46:05 +0000

İktidar her yerdedir. Hapishanede, tımarhanede, hastanede, okulda, bilgide, bilimde ve iş yerindedir iktidar.

İktidar, kodlamada: kapatılmada, yasaklamada, baskıda, gözetlemede, denetlemede ve yönetmededir. Okulda okuduğumuz kitapta, evde karşılaştığımız baskıda, gönderildiğimiz odamızda, kilitlendiğimiz tuvalette, sokakta gördüğümüz şiddette, yediğimiz tokatta, tekmede, coptadır. Hastanede yediğimiz sakinleştirici iğnededir, klinikte bilinçaltımıza ulaşmaya çalışılan sözcüklerdedir İktidar. Politikacıların nutukları, anne ve babanın tavsiyeleri, öğretmenin cetveli ve komutanın sana verdiği tüfektedir iktidar. Aynı giydiğimiz önlükte, üniformada, takım elbisede, tulumdadır. İş yerinde bayan yöneticinin yere vuran uzun topuğunda, askerde rütbelinin botlarının parlaklığındadır. İktidar yönetmekte ve yönetilmektedir.

İktidar yalnızca baskı uygulamaktan – bastırmaktan, engel çıkarmaktan, cezalandırmaktan – ibaret olmadığını, arzuyu yaratarak, zevki kışkırtarak, bilgiyi üreterek; bundan daha derine nüfuz ettiğini de göstermektedir. İktidar bedeni çalıştırır, davranışa nüfuz eder, arzu ve zevkle iç içe girer.

İktidar her yerdedir, direniş de !

Michel Foucault

Etiketler: İktidar Üzerine, Michel Foucault