Maksim Gorki: Boles
filed in Edebiyat on Kas.14, 2009
Tan覺d覺klar覺mdan biri bana u hik璽yeyi anlatt覺 bir g羹n:
Moskovada 繹renciyken, mal羶m kad覺nlardan biriyle, anlars覺n ya, komuluk etmek zorunda kalm覺t覺m. Tereza ad覺nda bir Polonyal覺yd覺. 襤ri-yar覺, k繹m羹r k羹fesinden 癟覺km覺 gibi kara bir kad覺nd覺. Birbirine bitiik kalar覺, baltayla yontulmucas覺na kaba-saba bir surat覺 vard覺. Karanl覺k g繹zlerinin hayvanca par覺lt覺s覺ndan, kal覺n ve g羹r sesinden, k羹lhani tav覺rlar覺ndan, sat覺c覺 kad覺nlara benzer iri g繹vdesinden 羹rkerdim Ben tavan aras覺nda oturuyordum. Onun kap覺s覺 da tam benimkinin kar覺s覺ndayd覺.
Kad覺n覺n evde olduunu bildiim zamanlar kap覺m覺 hi癟 a癟mazd覺m. Ger癟i evde bulunduu yoktu pek. Arada bir merdivenlerde ya da avluda kar覺lat覺覺m覺zda, y羹z羹me bakarak, bana y覺rt覺c覺 ve ars覺zca gelen bir tav覺rla g羹l羹mserdi. ok kez fitil gibi sarho, sa癟覺 ba覺 darmada覺n bir halde raslard覺m ona. Bu s覺rada g繹zleri kayar, y羹z羹ne her zamankinden daha 癟irkin bir g羹l羹mseme yay覺l覺r:
- 襤yisiniz inallah bay 繹renci! derdi. Arkas覺ndan da nefretimi b羹sb羹t羹n art覺ran aptalca kahkahalar atard覺. Bu gibi kar覺lamalardan ve selamlamalardan kurtulman覺n tek 癟aresi evden ayr覺lmakt覺. Fakat penceresi geni bir g繹r羹n羹m羹 kucaklayan ipirin bir odam vard覺. Soka覺m覺z da 癟ok sessizdi S覺k覺yordum diimi.
Bir sabah yata覺ma uzanm覺, 羹niversiteye gitmemek i癟in birtak覺m bahaneler bulmaya 癟al覺arak yatarken, birdenbire kap覺n覺n a癟覺ld覺覺n覺 ve iren癟 Terezan覺n o kal覺n sesiyle:
- 襤yisiniz inallah bay 繹renci!.. diye seslendiini iittim.
Kad覺n覺n s覺k覺nt覺l覺 y羹z羹nde yalvaran bir anlat覺m vard覺 Tuhaf, al覺覺lmad覺k bir eydi bu.
- Ne istiyorsunuz? dedim.
- ey efendim Sizden bir dileim vard覺 da Art覺k ne kadar zahmetse
Yatt覺覺m yerden:
Numara yap覺yor! diye d羹羹nd羹m. S覺k覺 dur Yegor! Seni yoldan 癟覺karmak istiyor bu canavar色
Kad覺n yalvaran bir sesle, ezile b羹z羹le s繹zlerini tamamlad覺:
- ey Memlekete bir mektup yazd覺rmak istiyordum da
襤癟imden:
Hay Allah kahretsin! att覺k! diye d羹羹nd羹m, kalk覺p masan覺n ba覺na ge癟tim, bir k璽覺t 癟ekip:
- uraya ge癟in, oturun ve s繹yleyin圬edim.
Tereza i癟eri girdi, sandalyenin bir k覺y覺s覺na iliti, su癟lu su癟lu y羹z羹me bakmaya balad覺.
- Evet Mektup kime yaz覺lacak?
- Varova yolu 羹zerindeki Sventsyan kentinde Boleslav Kaputa.
- Peki S繹yleyin bakal覺m
- Sevgili Bolesim Can覺m覺n i癟i Benim biricik sevgilim Meryem Anam覺z seni korusun! Alt覺n y羹reklim Mahzun kumruna, Terezana ni癟in 癟oktand覺r mektup yazm覺yorsun?..
Az kals覺n bas覺yordum kahkahay覺. Bir metre yetmi be santim boyunda, yumruu bir batman a覺rl覺覺nda, 繹mr羹 boyunca baca temizleyip bir kez olsun y覺kanmam覺 gibi kapkara suratl覺 bir mahzun kumru!..
G羹lmemi g羹癟l羹kle tutarak:
- Kim bu Bolest? diye sordum. (*)
Kad覺n, Boles ad覺n覺 bozarak s繹ylememden incinmi癟esine:
- Boles nianl覺md覺r, bay 繹renci dedi.
- Nianl覺n覺z m覺?..
- Beyefendi ni癟in a覺rd覺lar? Bir gen癟 k覺z覺n nianl覺s覺 olamaz m覺?..
Sevsinler gen癟 k覺z覺!.. B羹sb羹t羹n a覺rm覺t覺m ya, bozuntuya vermemeye 癟al覺arak:
- Yoo diye kar覺l覺k verdim. Ni癟in olmas覺n? Her ey olabilir oktan beri mi nianl覺s覺n覺z?..
- Alt覺 y覺ld覺r
Vay can覺na!..
Neyse B繹ylece mektubu yaz覺p bitirdik. Hem de 繹yle ateli bir ak mektubu oldu ki, hani yazd覺ran Tereza deil de ondan az daha ufak bir bakas覺 olsayd覺 bu Bolesin yerinde olmak isterdim dorusu.
Tereza ba覺n覺 eerek:
- Oldu dedi. Yard覺m覺n覺z i癟in size teekk羹r ederim bay 繹renci! Acaba ben de size bir hizmette bulunabilir miyim?
- Hay覺r, eksik olmay覺n!
- Hani, bir y覺rt覺覺n覺z, s繹k羹羹n羹z varsa
Bu kad覺n k覺l覺覺na girmi fil eskisi iyiden iyiye tepemi att覺rmaya balam覺t覺. Sert bir tav覺rla, onun herhangi bir hizmetine ihtiyac覺m olmad覺覺n覺 bildirdim.
覺k覺p gitti.
Aradan iki hafta ge癟ti Bir akam 羹st羹 覺sl覺k 癟alarak pencereden d覺ar覺 bak覺yor, ne yapabileceimi d羹羹n羹yordum. Hava bozuk olduu i癟in bir yere gitmek istemiyordum. Can覺m s覺k覺l覺yordu. Bir ara kendimi eletirmeye koyuldum. Bu da olduk癟a s覺k覺c覺 bir itir ya, baka bir ey yapmak gelmiyordu i癟imden. Bu s覺rada kap覺 a癟覺ld覺. ok 羹k羹r. Bir gelen var
- Bay 繹rencinin acele bir ileri var m覺yd覺 acaba?..
Hay Allah!.. Terezaym覺!..
- Hay覺r Ne istiyorsunuz?
- Beyefendiden bir mektup daha yazmalar覺n覺 dileyecektim de
- Pek璽l璽 Bolese mi yine?
- Hay覺r, bu kez mektup ondan gelecek.
- Ne-e?..
- Oh, ne sersemim!.. Ba覺lay覺n ben.. yani demek istedim ki Bu kez, anl覺yorsunuz ya, mektup benden deil de kad覺n arkadalar覺m覺n birinden Yani Kad覺n deil de bir erkekten demek istiyorum Kendisi yazm覺yor Fakat bir nianl覺s覺 var Ad覺 da benimki gibi, Tereza 襤te sizden bu 繹teki Terezaya mektup yazman覺z覺 dileyecektim de
Y羹z羹 allak bullak olmutu. Kar覺mda sallan覺p duruyor, titreyen ellerini ovuturuyordu 襤i anlamaya balam覺t覺m
- Bana bak覺n bayan! dedim. Bu ne Boles ii , ne de Tereza. Yalan s繹yl羹yorsunuz! Bo yere uramay覺n, sizinle ahbapl覺a niyetim yok Anlad覺n覺z m覺?
Kad覺n birdenbire tuhaf bir korkuya kap覺ld覺. Y羹z羹 k覺pk覺r覺m覺z覺 oldu, sendeledi, bir eyler s繹ylemek istercesine dudaklar覺n覺 k覺p覺rdatt覺. Fakat az覺ndan tek s繹zc羹k 癟覺kmad覺.
襤in nereye varaca覺n覺 bekliyor, beni yoldan 癟覺karmak istediini sanmakla da bir par癟a yan覺ld覺覺m覺 sezinliyordum. Anlamad覺覺m baka eyler vard覺 galiba.
Tereza neden sonra:
- Bay 繹renci diye s繹ze balad覺ysa da ans覺z覺n elini sallayarak sert bir hareketle geri d繹nd羹, 癟覺k覺p gitti. 襤癟imde k繹t羹 bir duyguyla 繹ylece kalakalm覺t覺m. Sonra kap覺s覺n覺 iddetle 癟arpt覺覺n覺 iittim K覺zm覺t覺 besbelli Bir s羹re d羹羹nd羹m; gidip onu geri 癟a覺rmaya, ne isterse yazmaya karar verdim.
Odas覺na girdiimde, dirseklerini masaya dayam覺, ba覺n覺 ellerinin aras覺na alm覺 oturuyordu.
- Bana bak覺n, dedim
Bu hik璽yeyi anlat覺rken buras覺na geldiimde hep bir tuhaf olurum nedense Ne aptall覺k! Neyse
- Bana bak覺n, dedim
Kad覺n yerinden f覺rlad覺, g繹zleri parlayarak 羹st羹me y羹r羹d羹, ellerini omzuma koydu ve f覺s覺lt覺yla, daha dorus覺 h覺r覺lt覺yla:
- Ne olacak? dedi. Ha, ne olacak? Evet, tam bildiiniz gibi! Boles, Moles yok Tereza da yok! Ama size ne bundan? K璽覺t 羹zerinde kalemi oynat覺vermek 癟ok mu zorunuza gidiyor? Ha? Ah sizler! Muhallebi 癟ocuklar覺! Evet!.. Ne Boles var, ne de Tereza! Yaln覺zca ben var覺m! Ne 癟覺kar bundan? Ha? Ne 癟覺kar?..
Bu kar覺lama serseme 癟evirmiti beni.
- Durun hele, dedim. Ne demek istiyorsunuz? Boles diye biri yok mu yani?
- Evet, yok! Ne 癟覺kar bundan?..
- Ya Tereza, o da m覺 yok?
- Tereza da yok! Tereza benim!
Hi癟bir ey anlamam覺t覺m. G繹zlerimi fal ta覺 gibi a癟m覺, kad覺n覺n y羹z羹ne bak覺yor; hangimizin delirdiini anlamaya 癟al覺覺yordum. Tereza yeniden masaya doru gitti, bir eyler arand覺, sonra yan覺ma geldi ve incinmi bir sesle:
- Bolese yazmak size bu kadar g羹癟 geldiyse, al覺n mektubunuzu! dedi Al覺n!.. Ben bakalar覺na da yazd覺rabilirim
Bir de bakt覺m, Bolese yazd覺覺m mektubu tutuyor elinde Vay can覺na!..
- Bana bak覺n Tereza! dedim. Ne demek oluyor b羹t羹n bunlar? Ni癟in baka mektuplar yazd覺ras覺n覺z? G繹ndermiyorsunuz ki onlar覺
- Kime g繹nderecekmiim?
- Kime olacak Bolese!..
- Ama Boles diye biri yok ki!..
a覺p kalm覺t覺m! Ne halin varsa g繹r deyip ayr覺lmaktan baka 癟are kalmam覺t覺. Fakat kad覺n durumu a癟覺klad覺.
襤ncinmi bir sesle:
- Ne 癟覺kar? diye s繹ze balad覺. Yoksa yok! (Ve sanki onun ni癟in olmad覺覺na ak覺l erdiremiyormu gibi ellerini iki yana a癟t覺.) Ama ben olmas覺n覺 istiyorum Ben de herkes gibi insan deil miyim?.. Evet biliyorum biliyorum ama ona mektup yazmam覺n kimseye bir zarar覺 yok ki
- Affedersiniz, kimden s繹z ediyorsunuz?
- Bolesten
- Hani Boles yoktu?..
- Ah, Meryem Ana!.. Yoksa yok, ne 癟覺kar bundan?.. Yok, ama bana varm覺 gibi geliyor Ona mektup yaz覺yorum ve b繹ylece var oluyor O da bana, Terezaya kar覺l覺k veriyor Sonra ben yeniden yaz覺yorum
Anlam覺t覺m O an ne kadar 羹z羹ld羹羹m羹, utand覺覺m覺 anlatamam Bir insan ya覺yordu 羹癟 ad覺m 繹temde Sevgiye, yak覺nl覺a ihtiyac覺 olan ve bunu hi癟 kimsede bulamayan bu insan, sonunda kendi kafas覺n覺n i癟inde kendine bir sevgili yaratm覺t覺
- Bolese yazd覺覺n覺z mektubu bakalar覺na okutup dinliyorum O zaman Boles varm覺 gibi geliyor bana imdi de Bolesten Terezaya yani bana bir mektup yazman覺z覺 diliyorum sizden Onu bakalar覺na okutup dinlediimde Bolesin varl覺覺na b羹sb羹t羹n inanaca覺m Yaamak benim i癟in daha kolaylaacak
襤te b繹yleyken b繹yle!.. Akl覺ma geldik癟e bir tuhaf olurum!.. O g羹nden sonra d羹zenli olarak haftada iki kez Terezan覺n Bolese mektuplar覺n覺, Bolesin de cevaplar覺n覺 yazmaya balad覺m. Cevaplar覺 繹zene bezene kaleme al覺rd覺m Tereza bunlar覺 dinlerken o kocaman sesiyle avaz avaz alard覺. Ve d羹zmece Bolesin mektuplar覺yla ona g繹zya覺 d繹kt羹rmemin kar覺l覺覺nda 癟oraplar覺m覺, g繹mleklerimi yamar, s繹k羹klerimi dikerdi. Bu mektup hik璽yesinden 羹癟 ay sonra bir sebepten hapse att覺lar onu. imdi 繹lm羹t羹r belki de.
Dostum sigaras覺n覺n k羹l羹n羹 羹fledi, dalg覺n bir tav覺rla g繹ky羹z羹ne bakarak s繹zlerini tamamlad覺:
襤te b繹yle 襤nsan ac覺y覺 tatt覺k癟a efkati daha 癟ok arar Ama k繹hnemi erdemlerimizin duvarlar覺 aras覺na s覺k覺an, birbirimize tepeden bakan bizler bunu anlayam覺yoruz. ok ahmak癟a, 癟ok ac覺 sonu癟lar douruyor bu anlay覺s覺zl覺覺m覺z. Diyoruz ki, d羹k羹n insanlar!.. Ne demektir bu?.. Onlar da bizler gibi ayn覺 kemikten, ayn覺 kandan, ayn覺 etten ve sinirden yap覺lm覺lard覺r. Her eyden 繹nce insand覺rlar Y羹zy覺llard覺r iitip dururuz bu d羹k羹n insanlar s繹z羹n羹. Ne sa癟ma ey! As覺l d羹k羹nler bizleriz! Hem de adamak覺ll覺 d羹k羹n!.. Kendini beenmiliin, mutsuz insanlara tepeden bakman覺n u癟urumuna d羹m羹羹z O insanlar ki tek eksikleri bizden daha az kurnaz olmalar覺 ve kendilerine iyi insan s羹s羹 vermeyi daha az becerebilmeleridir Neyse B覺rakal覺m bunlar覺 Bu s繹zler o kadar 癟ok s繹ylendi ki, insan bir daha tekrarlamaya utan覺yor!
1896 / Bozk覺rda / evirmen: Ataol Behramolu / Yaanm覺 Hikayeler
Cevap Yaz