Franklin Rosemont
Franco’nun faÅŸist birlikleri genç ve istikrarsız Cumhuriyet’i yıkmak için Temmuz 1936′da Ä°spanya’yı iÅŸgal ettiÄŸi zaman, Ä°spanyol işçi sınıfı proletaryan sosyalizminin sınıfsız ve devletsiz ideallerini gerçekleÅŸtirmekte, daha önceki halk ayaklanmalarından çok daha öteye geçen bir devrim yaparak cevap verdi. KendiliÄŸinden ve hemen hemen bir gecede, işçiler fabrikalara ve diÄŸer iÅŸyerlerine el koydular; toprak kolektifleÅŸtirildi; tüm ülkede işçi milisleri oluÅŸturuldu; kilise –işçi sınıfının ezeli düşmanı ve aslında açıkça faÅŸist yandaşı– dağıtıldı, ve mülklerine el konuldu; kurulu bulunan siyasi kurumlar ya dağıtıldı ya da işçi komitelerince el konuldu.

Yıkıcı dünya krizine ve yayılan faÅŸizme tanıklık eden bu onyılda Ä°spanyol devrimi, –sadece ABD’de deÄŸil– tüm dünyada çatırdamakta olan işçi sınıfı mücadelesi güçlerine umutlarını tazelemek için bir mesaj vermiÅŸ oldu. Amerikan entellektüelleri ve sendikacıları çok olumlu ÅŸekilde tepki gösterdiler; Abraham Lincoln Tugayı oluÅŸturuldu.
İşçilerin devrimini destekleyenler Ä°spanya’nın en büyük sendikalarıydılar, anarko-sendikalist Ulusal Emek Konfederasyonu (Confederacion Nacional del Trabajo, CNT) ve onun rakibi, büyük ölçüde Sosyalist Parti kontrolünde olan Genel İşçi Sendikası (Union Generale de Trabajadores, UGT); ve aynı zamanda Ä°berya AnarÅŸist Federasyonu (Federacion Anarquista Iberica, FAI), bağımsız Marksist BirleÅŸik İşçi Partisi (Partido Obrero de Unificacion Marxista, POUM), ve pekçok Troçkist küçük birim gibi birçok devrimci grup tarafından destekleniyordu. Ä°spanya Komünist Partisi (PCE), ve baÅŸka sosyalistler anti-kapitalist bir devrim için Ä°spanya’nın tarihsel olarak olgunlaÅŸmadığını savunarak, açıkça kendilerinin burjuva cumhuriyeti taraftarı olduklarını ilan ettiler. Franco’nun, Hitler’in Almanyası ve Mussolini’nin Ä°talyası’ndan askeri destek almasından sonra devrimin ilk günlerinde küçük bir hizip olan Ä°spanyol Komünist Partisi, Stalin Rusyasının kırılgan cumhuriyet hükümetine bir kalkan olmak üzere askeri görevliler ve siyasi danışmanlar, ve bir miktar askeri yardımda bulunması ile en büyük güç haline geldi.
ABD’ndeki anarÅŸist hareket 1930′larda pek geniÅŸ deÄŸildi; ama sayılarını kat kat aÅŸan bir enerji ile işçilerin Ä°spanyasını savunmak için ulusal çapta bir kampanya baÅŸlattılar. CNT’nin ABD temsilcisi olan, Ä°spanya doÄŸumlu Maximiliano Olay –Küba’da anarÅŸist emek mücadelesinin deneyimli neferi, Tampa/Florida’daki göçmen puro işçilerinden olan, ve uzun yıllar Chicago Özgür Toplum Grubu‘nun (Free Society Group) önde gelen kiÅŸilerinden olan– New York’a gelerek, BeÅŸinci Cadde’nin alt kısmında propaganda amaçlı bir büro açtı. Onun çabası ile, ABD’li, Yahudi, Rus, Ä°spanyol ve Ä°talyan anarÅŸist federasyonları ve grupları, ve yine ingilizce konuÅŸan New York Vanguard grubu ve Dünya Sanayi İşçileri (Industrial Workers of the World, IWW)’nin pekçok alt birimleri biraraya gelerek, “Ä°spanya Devrimi” adında yayını ile haber ve enformasyon saÄŸlayan BirleÅŸik Liberter Organizasyonları‘nı (United Libertarian Organizations, ULO) oluÅŸturdular (yine her ne kadar resmi olarak baÄŸlaşık olmasalar da, üyelerinin büyük bir kısmının faaliyetleri aracılığı ile Amerika Ä°lerici Madencilerinin Gillespie ve Ä°llinois birimleri de yürekten desteklerini esirgemediler). BirleÅŸik Liberter Organizasyonları “Ä°spanya Devrimi”‘ni yayınlamanın yanısıra, bir çok ÅŸehirde kitlesel eylemler düzenleyerek Ä°spanya’da çarpışmakta olan yoldaÅŸları için binlerce dolarlık yardım topladılar. ULO’nun bileÅŸenleri kendi gazete/dergilerinde de devrimi savundular, ve kendi baÅŸlarına yayınlarda da bulundular. Ä°branice olarak haftalık yayınlanan Freie Arbeter Shtimme, Rudolf Rocker’in Ä°spanya Hakkındaki Gerçek (The Truth About Spain) adlı el kitabını ingilizce olarak bastı. Ä°talyanca yayınlanan L’Adunata dei Refrattari, tanınmış anarÅŸist Camillo Berneri aracılığıyla Ä°spanya ile iletiÅŸimin saÄŸlanmasında önemli rol oynadı. IWW’in yayınları olan haftalıkIndustrial Worker and One Big Union Monthly, Pat Read’in ve diÄŸerlerinin Ä°spanya siperlerindekilerden haberlerini yayınladılar.
Pekçok ülkede sosyal-demokrat partiler devrime karşı çıktılar, fakat ABD’de Sosyalist Parti, geniÅŸ bir kısmı daha sonra sola kaymıştır, –büyük ölçüde partiye katılan disiplinli ve dinamik Troçkistlerin etkisi ile– işçilerin devrimi bayrağını eline aldı, ve hatta Ä°spanya’da savaÅŸmak üzere önemli bir askeri birim haline gelen [Eugene] Debs BirliÄŸini organize etti. Genç Halkın Sosyalist Ligi‘nin (Young People’s Socialist League) lideri Ernest Erber, POUM’un gazetesi La Batalla‘nın yazı kuruluna girdi. Chicago’daki İşçilerin Ä°spanyası’nın Dostları (The Friends of Workers’ Spain) esas olarak POUM’un ingilizce yayınlarını Amerikan işçi hareketi arasında yaygınlaÅŸtırmak amacı ile çalışmalarına devam etti. Yine, zaman zaman sert kritikleri olmakla beraber, Hugo Oehler’in Devrimci İşçi Ligi (Revolutionary Workers League) ve Albert Weisbord’un Komünist Mücadele Ligi (Communist League of Struggle) POUM eÄŸilimli olarak dikkat çekmekteydiler. Oehler’in sık sık yeniden basılan eseri, Barcelona’da Barikatlar (Barricades in Barcelona), hala işçilerin 1937 “Mayıs Günleri” ayaklanmasının en önemli tanıklığını yapmaktadır. Weisbord iseNation‘ın muhabiri olarak Ä°spanya’ya gitti, ve Eylül 1937′de fotokopi ile çoÄŸaltılan dergisi Sınıf Savaşımı‘nda (Class Struggle), “Özel Ä°spanya Sayısı”nı hazırladı. Sosyalist Parti’nin içinde yer alan, ama kendi yayınları olan Troçkistler, Troçki ve diÄŸerlerine karşı bir çok polemik yazısı hazırladılar.Proletaryan Parti ve Lovestone’cular (Jay Lovestone’dan gelen) gibi diÄŸer bazı küçük Marksist gruplar Ä°spanya’daki devrimi savundular ve yayınlarında bu konuya geniÅŸ yer verdiler.
1939′da faÅŸizm Ä°spanya’dan muzaffer olarak çıkınca, pekçok Ä°spanyol devrimcisi ABD’nden siyasi sığınma hakkı istediler. Ä°spanya’daki mücadele haberlerini vermek kadar, oraya buraya serpilmiÅŸ ÅŸekildeki sürgün topluluklarının da mücadelesini haber yapan, geniÅŸ tabanlı, iki dilde basılan Espana Libre dergisi etrafında geniÅŸ bir kitle toplanmıştı. Espana Libre, Konfedere Ä°spanyol Toplululukları (Confederated Spanish Socities) tarafından 1975′de Franco’nun ölümüne kadar New York’ta aylık olarak yayınlanmaya devam etti.
Ä°spanyol Devrimi üzerine ABD’deki ilk çalışma Troçkist Felix Morrow’un Ä°spanya’da İç SavaÅŸ (Civil War in Spain) adlı kitapçığıdır (Eylül 1936); bunu ise yaklaşık bir yıl sonra çıkardığı kitap boyutundaki Ä°spanya’da Devrim ve Karşı-Devrim (Revolution and Counter-Revolution in Spain) adlı çalışması takip etti. O zamandan bugüne kadar Amerikan devrimcileri, özellikle de anarÅŸistler, bu konu üzerinde oldukça eser verdiler. Noam Chomsky’nin Amerikan Gücü ve Yeni Mandarinler (American Power and the New Mandarins-1969) adlı kitabında yer alan “Objektiflik ve Liberal Tayfacılık” (Objectivity and Liberal Scholarship), Sam Dolgoff’un antologisi AnarÅŸist Kolektifler (The Anarchist Collectives-1974), ve David Porter’in AteÅŸteki Ufuk: Ä°spanyol Devrimi Ãœstüne Emma Goldman (Vision on Fire: Emma Goldman on the Spanish Revolution-1983) Ä°spanya’daki mücadelenin devrimci doÄŸasını vurgulayan önemli çalışmalardan bazılarıdır.

ÇEVİRİ: Anarşist Bakış
Kaynak: “Spanish Revolution of 1936“