HiAxySheytan

GiriÅŸ
Tarımda, Endüstride ve Kamu Hizmetlerinde Kendinden Yönetim
CNT’nin Devrimci Amaçları
İstihdam Yapısı
Aktif Katılım ve Üyelik
Kolektif Bir Temelde Eşit Bölüşüm
Hizmetlerde ve Endüstride Kendinden Yönetim
Ek 1
İşbirliği ve Kendinden Yönetim
Ek 2: Kendinden Yönetimin On Noktası

GÄ°RÄ°Åž
Ä°spanya’nın dünya anarÅŸist hareketi açısından özel bir tarihsel önemi vardır. 1936-9 Ä°spanyol İç Savaşı ve Devrimi hakkındaki yayınların sayısı ve kapsamı giderek artıyor. Bu tamamen anlaşılabilir bir ÅŸeydir, çünkü tarihin bu dönemi bu yüzyılın en etkileyici olan, ve devrimler tarihindeki en hayati dönemini temsil eder. AnarÅŸistlerin bu konu üzerinde kapsamlı bir ÅŸekilde yazmaları da eÅŸ derecede anlaşılabilir bir ÅŸeydir, çünkü anarÅŸistler ve sendikalistlerin Ä°spanya’sı ve 1936, anti-otoriter ve anti-devletçi ideolojinin etkisi ve yönlendirici ışığı altında tarihte gerçekleÅŸtirilen en tutarlı ve en geniÅŸ kapsamlı deÄŸiÅŸikliÄŸi temsil etmektedir. Ä°spanya, büyük ölçüde, sendikalist sendikaların devrimci eylemleri sayesinde anarÅŸist ideallerin uygulamaya koyulabileceÄŸi asli esin kaynağı ve kanıtı haline gelmiÅŸti. İşçilerin dayanışma, karşılıklı yardımlaÅŸma ve özgürlüğe dayanan yeni bir yaÅŸamı yaratmaya giriÅŸtikleri, devrimci bir toplumun iki, üç yılı[ndan oluÅŸan] Ä°spanyol devrimi, “toprak köylülere, fabrikalar işçilere” talebinde bulunan 1917 Rus devriminin anarÅŸist-esinli sloganlarını, Ä°talya’da 1920′nin Fabrika Komiteleri hareketini veya 1921 KronÅŸtad gibi öteki anarÅŸist çabaları gölgede bırakmıştır.
Yine de, Ä°spanya ve 1936, geniÅŸ yelpazede bir tartışmaya ve yayına yol açmış olmasına raÄŸmen, sendikalist sendika Ulusal Emek Konfederasyonu’nun [National Confederation of Labour] (CNT) ilhamıyla hareket eden, ÅŸehir ve kırlardaki devrimci işçi sınıfı tarafından kurulan yüzlerce kolektifin içinde yer aldığı devrimin ekonomisi hakkında pek az ÅŸey yazılmıştır.
Ä°spanya’daki anarÅŸistler, eskinin küllerinden yükselmekte olan toplumun ekonomik yönetiminin gelecekteki örgütlenmesi hakkında canlı ve karmaşık tartışmalar yapıyorlardı. Nihayetinde, ve özellikle de 1900′dan itibaren Ä°spanya’da sendikalist düşüncelerin [kazandığı] kuvvet nedeniyle, Bakunin’in ekonomik örgütlenmeye dair orijinal düşüncelerine büyük bir benzerlik gösteren özgür belediyecilik kavramı benimsendi ve anarÅŸist konferanslarda onaylandı.
AnarÅŸist ekonomist Abraham Guillen’in 1988′de Economia Libertaria (Fundacion de Estudios Libertarios, Bilbao) adıyla basılmış olan kitabının Üç ve BeÅŸinci bölümlerinden yazılan bu broşürde, yazar, Ä°spanya’nın yarısını faÅŸist denetimine bırakan Haziran ayaklanmasının öncesinde bu fikirlerin benimsenmesini ve 1936 CNT Kongresinde onaylanmasını inceliyor. Bu fikirleri genel olarak inceleyerek ve 1936′da yaratılan bazı anarÅŸist kolektiflere bakarak, üç yıl boyunca binlerce insanın yaÅŸam tarzını meydana getiren bu deneyimlerin baÅŸarısını deÄŸerlendiriyor, ve günden güne gerçekleÅŸtirilen geliÅŸmelerden sonuçlar çıkarıyor.
Guillen, sayıları yaklaşık 500′ü bulan Ä°spanya’nın Kuzey Batısı’ndaki Aragon’daki kolektiflerin, daha önceki kapitalist yapılardan daha rasyonel, eÅŸitlikçi ve demokratik bir ÅŸekilde örgütlenmiÅŸ olan yeni bir ekonomik ve toplumsal düzeni örgütleyebildiklerini ortaya koyuyor. Kolektifler, 19 Temmuz 1936 faÅŸist ayaklanmasının baÅŸarısızlığının hemen ardından yaratılmıştı, ve baÅŸarıları Franco’nun milliyetçi kuvvetlerinin istila etmeyi baÅŸaramadıkları “özgür” Ä°spanya’ya hızla yayılmıştı.
Bunların kuruluşları ve örgütlenmeleri, görünüşte her ne kadar kendiliğinden olsa da, büyük ölçüde İspanyol anarşistlerinin ideolojik ve pratik düzeylerde yıllarca süren hazırlıklarının bir ürünüydü. Bu, anarşist hareketteki azmin ve bu fikirlerin açıklığının bir takdiri olması kadar, ayaklanma zamanlarında sendikaların dışında yer alan işçiler tarafından, daha eşitlikçi bir toplum beklentisiyle sıklıkla benimsenen anarşist ülkülerin bir kere daha onaylanması olarak da kabul edilebilirler. Anarşist ideolojinin 1936 devriminin yönlendirici ışığı olması gerçeği, en yaygın ve en etkilisi değilse bile, şimdiye kadar görülen devrimlerin en etkili ve yaygın olanlardan birisinin yaratılmasını sağladı. Kazanımların çabukluğu ve etkilenilen değişim, yanlızca tartışma ve eyleme boğulacak olan, her şeyi kapsayan, her şeye egemen olan bir siyasi partinin olmadığı durumlarda, devrimci olan ve o kadar da devrimci olmayan işçilerin toplumun devrimci dönüşümünü gerçekleştirebileceğini bir kere daha ispatlamıştır. Devrimci toprak emekçileri ve endüstriyel proletarya, milliyetçi ayaklanmanın bastırılmasının ne anlama geldiğini biliyordu, ve tarlalar ile fabrikaları ele geçirmek için hiçbir emri beklemedi.
Bu faaliyet ve devrimci durumun bu [ÅŸekilde] kavranışı, zamanın devrim için olgunlaÅŸmadığını iddia ederek, kolektifleri prestij ve kaynaklardan yoksun bırakmak için elinden geleni yapan Ä°spanyol Komünist Partisi’nin rolüyle tamamen zıtlık gösteriyordu. Katı Marksistler işçilerin hazır olmadıklarından, ve ilk önce “sosyalizm”e doÄŸru giden tüm mekanik basamaklardan geçilmesi gerektiÄŸinden ÅŸikayet ediyorlardı. Bu kelimeler, işçiler, devrimci bir parti gereksinimini bertaraf ederek, kendi kaderlerini ellerine alırken söylenmekteydi.
Guillen, partinin ve devletin çıkarlarını temsil ettiğini iddia ettiği [kesimlerin çıkarlarının] önüne geçiren devlet sosyalizminin ve Marksizmin sınırlamalarını göstermektedir. Ancak bu broşür İspanyol devrimindeki sendikalistlerin faaliyetlerinin tamamen övücü bir muhasebesini sunmamaktadır. Guillen kendisini anarşist kolektiflerin olumlu yanını anlatmakla sınırlamaz. Bölümün sonuna doğru, siyasi iktidar sorunuyla, devrimci bir durumda içine düşülen problemlerin değerlendirilmesinde anarşistlerin yetersizliğinin sebep olduğu bazı hataları tartışır.
Sendikalistlerin devlet gücünün tahrip edilmesinin ve atomizasyonunun [parçalarına ayrılmasının] gerekliliÄŸini daima anladıklarını kabul ederken, devletin ve onun siyasi bedeninin yerini alacak çok az alternatif yapı yaratımış olduÄŸu için CNT’nin sorunu tam olarak anlayamamış olduÄŸuna dikkat çeker. CNT’nin fiili olarak ekonomik ve toplumsal düzeylerde gücü elinde bulundurmakla beraber, siyasi iktidar sorununu ihmal etmesi, devlet aygıtını ele geçiren ve onu devrimci işçi sınıfı tarafından yaratılmış olan özgür kolektif yapıya karşı kullanan karşı-devrimci unsurlara açık kapı bırakması olgusundan bahseder.
Bu taktiksel kusuru tedavi etmek için, parçalarına bölünmüş bir “öz-iktidar”ın [self-empower] veya kuvvetlenme [empowerment] yapısının yaratılmasını tavsiye eder. “Auto-poder” terimi, çevirmenin Guillen’in orijinal teriminin arkasındaki düşünceleri en iyi yansıttığını düşündüğü ÅŸekilde, metin boyunca “toplumsal iktidar” [power, güç] olarak tercüme edilmiÅŸtir. Bu “iktidar” açıkça kilisenin, devletin veya partinin iktidarından farklıdır. AnarÅŸistler ve sendikalistler iktidarın tahrip edilmesini arzularken, aynı zamanda güçsüz olmayı arzulamazlar; diÄŸer bir deyiÅŸle, onlar iktidarın parçalarına bölünmesini, onun paylaşılmasını, böylece de hiç kimsenin bir baÅŸkası üzerinde hakimiyetinin olmamasını, ancak herkesin özgürlüğünü ve diÄŸerlerinin özgürlüklerini koruyabilmesini isterler. Bu onların nihai amacıdır ve bu kısa broşür bu amaca adanmıştır.
Çevirmen bu broşürün üretilmesine dahil olan birçok kiÅŸiye teÅŸekkür borçludur: metin üzerinde yorumda bulunan DoÄŸrudan Eylem Hareketi’nin [Direct Action Movement, DAM] birçok üyesine, özellikle de Manchester ve Norwich DAM-IWA’sine. Bu broşürde, La Presa Yayınlarının, yeni oluÅŸturulan Endüstriyel EÄŸitim BirliÄŸi’nin baÅŸarılı olması, ve Entenasyonal İşçi BirliÄŸi’nin [International Workers' Association, IWA] hedeflerinin gerçekleÅŸtirilmesi umudunu taşıyoruz.
Richard Cleminson & Ron Marsden
Temmuz 1992
Not: Bu metin 1988′de yazıldığı ve o zaman SSCB hala varolduÄŸu için, SSCB’ye ÅŸimdiki zamanda yapılmış göndermeler bulunmaktadır. Ä°ngilizce çevirisi bunu aynen yansıtmaktadır.

TARIMDA, ENDÜSTRİDE VE KAMU HİZMETLERİNDE KENDİNDEN YÖNETİM
Ä°spanyol anarÅŸizmi ortaya çıkmasından itibaren, yalnızca ücret taleplerini, çalışma hakkını, koÅŸullarda iyileÅŸtirmeleri deÄŸil, aynı zamanda Liberter Komünizmin gerçekleÅŸtirilmesini içeren bir ilk program benimsemiÅŸti. AnarÅŸistler, 19 Temmuz 1936′ın öncesinde, tümü de büyük anarko-sendikalist yandaÅŸ [kitlesine] sahip olan, Ä°spanya’daki Casas Viejas, Alto Llobregat ve Gijon gibi yerlerde anarÅŸist Toplumsal Devrimi ilan etmiÅŸlerdi. Tüm bu köy ve kentlerde tapu kayıtları yakıldı, para ortadan kaldırıldı ve Liberter Komünizm bir gerçeklik haline getirildi.
Ä°spanya’da, 1936-9 devrimi sırasında, meclislerin doÄŸrudan demokrasiyi güvence altına aldığı, sahip oldukları kendinden yönetim komitelerince idare edilen liberter kolektifler, kendi üretim ve artıklarının kontrolüne sahiptiler. Her sektör için komiteler belirleniyor ve delegeler atanıyordu; bunlar tam bir özgürlük içinde devletten bağımsız hareket ediyorlardı. Hiç kimse liberter bir kolektifte kalmaya zorlanmıyordu. SSCB’de, Stalin rejimi altında, köylüler kolhozlarını terk edemez ve yeni serflermişçesine ona baÄŸlıyken, [Ä°spanya'da] her birey istediÄŸi zaman ayrılabiliyordu. Ancak Ä°spanya’nın liberter kollektiflerinin en önemli yanı onların ütopist olmamaları, aksine oldukça gerçek olmalarıydı, çünkü hiçbir otoriter yapı olmaksızın üretim artışını ve altyapının geliÅŸtirilmesini baÅŸarmışlardı. Bu, çoÄŸunda emek gücünün yüzde kırka varan bir kısmının, yani en genç kesiminin Cephe’ye –bilhassa Aragon’da– hareketlendirilmesine raÄŸmen baÅŸarılmıştı.

CNT’NÄ°N DEVRÄ°MCÄ° AMAÇLARI
Liberter kolektifler, fabrika komiteleri, kendinden yönetim, baskıcı ve sömürücü bir devlet olmaksızın toplumun kendinden örgütlenmesi kavramları, tüm bunlar CNT tarafından hesaplanmıştı. Bu konular, Mayıs 1936 Zaragosa Kongresi’ndeki acil programda ele alınmıştı.
İspanyol anarko-sendikalistleri açısından, sendika, sosyal demokrat veya Hristiyan demokrat sendikalar gibi kurumsallaşmış bir varlık değildi; toplumsal devrimi ortaya çıkaracak ve liberter komünizmi kuracak isyancı [insurrectionary, ayaklanmacı] bir araç olarak görülüyordu. 1936 Kongresine göre, devrimin zaferinin ardından yeni toplumun örgütlenmesi konusunda alınacak ilk tedbirler [şöyleydi]:

“Devrimin ÅŸiddetli aÅŸaması sona erer ermez, özel mülkiyet, devlet, otorite ilkesi ve böylece de insanları sömürülenler ve sömürenler olarak, ezenler ve ezilenler olarak bölen sınıflar ortadan kaldırılacaktır.“
“Refah toplumsallaÅŸtırılır toplumsallaÅŸtırılmaz, özgür üretici örgütleri üretim ile tüketimin doÄŸrudan yönetimini üstleneceklerdir.“
“Her yerellikte liberter komünler kurulur kurulmaz, yeni toplumsal mekanizma etkili olmaya baÅŸlayacaktır. Her sektördeki ve meslekteki üreticiler, sendikaları ve iÅŸyerleri ile birlikte, bunun örgütlenmesi gereken biçimi özgürce belirleyeceklerdir.“ “Liberter komün kurulur kurulmaz, gıda, giyim, temel malzemeler, araçlar, vb. gibi burjuvaziye ait olan tüm herÅŸey kamusallaÅŸtırılacaktır. Bu maddeler, bunları kolektifin faydasına doÄŸrudan yönetebilecek olan Ãœreticilere devredilmelidir.“

Bu, Bakuninci ikili sosyalist federasyon idealine denk düşer. Bir parçası devletin yerini alacak kendinden yönetim gövdesi, diÄŸeri ise endüstri veya hizmete göre örgütlenmiÅŸ kolektif olacaktır. Yukarıdan aÅŸağıya doÄŸru örgütlenen bu ikisinin federal birlikteliÄŸi, Toplumsal (veya Ulusal) Ekonomi Konseyi’ni oluÅŸturacaktır. Bu, sınıf-temelli burjuvaziyi veya demokratik devleti yıkacaktır.

Zaragosa Kongresi, federalist liberter sosyalizmin örgütlenmesi üzerine şunları söylüyordu:

“EÄŸer Ä°spanya toplumsal dönüşümün gerçekleÅŸeceÄŸi yegane ülkeyse, ve eÄŸer bu ekonominin en iyi olası geliÅŸimi için avantajlı olarak deÄŸerlendirilirse, endüstriyel üreticilerin birlikleri ile tarımsal üreticilerin birlikleri ulusal olarak federe hale getirilecektir. Aynı ÅŸekilde, uygun olan yerlerde, liberter komünlerin gerekliliklerini karşılamak amacıyla, aynı ilkeler etrafında hizmetler de federe hale getirilecektir.“
“Bizler, en özgür insanın –bu olayda, en özgür komünün– diÄŸerlerine en az ihtiyacı olan kiÅŸi olduÄŸunu belirten biyolojik ilkeyle uyumlu olarak, yeni toplumun zaman içerisinde, özerklik için [gerekli olan] her komünün bütün tarımsal ve endüstriyel gereksinimlerini karşılayabileceÄŸine inanıyoruz.“ “Bizler, devrimimizin tamamen eÅŸitlikçi bir temelde örgütlenmesi gerektiÄŸine inanıyoruz. Devrim tek başına karşılıklı yardımlaÅŸma veya dayanışmayla kazanılamaz. Her insana gereksinimi olanı vermek zorundayız, tek sınır yeni yaratılan ekonominin dayattığı [sınır]dır.“

İspanyol liberter kolektifleri, burjuvazinin ve burjuva toplumunun göze batan eşitsizlikleri olmaksızın, kıtlıkta bile herkes arasında ekonomik eşitliği sağlayarak, bol olanı kolektivist toprak-işçileri arasında bedelsizce dağıttı; ancak kıt olanı da karneye [rationing card] bağladı.

Liberter bir toplumda ürün değişimi konusundaki ilkelere gelince, CNT değişim mekanizmasının nasıl işleyeceğini şöyle açıklıyordu:

“Halihazırda belirtmiÅŸ olduÄŸumuz üzere, örgütümüz bireyin grup ve komün içerisindeki özgürlüğünü güvence altına alan bir örgüttür. Keza federasyonun da konfederasyon içerisindeki özgürlüğünü güvence altına alır.“
“Biz bireyden baÅŸlayarak kolektife doÄŸru ilerliyoruz, böylece de bireyin dokunulamaz olan özgürlük hakkını güvence altına aldık.“ “Bir komünün sakinleri, üretim, tüketim, eÄŸitim, hijyen gibi onları etkileyen ve ahlaki/ekonomik geliÅŸimi için gerekli olan herÅŸeyle ilgili dahili sorunları tartışacaktır. EÄŸer bir sorun bir ilin veya bir eyaletin tamamını etkiliyorsa, çözümü federasyon saÄŸlamalıdır; federasyonun düzenleyeceÄŸi toplantı ve meclislerde tüm komünler temsil edilmelidir. Delegeler, komünlerin daha önce benimsemiÅŸ olduÄŸu kararları yansıtacaktır.“

Bu yolla, doğrudan demokrasi geleneksel, dolaylı, parlamenter, burjuva veya bürokratik demokrasinin yerini alacaktır; ve siyasi alanda kendi toplumsal gücünü uygulayabilen ve ekonomik alanda kendinden yönetimi gerçekleştiren insanlar kaderlerini kendi ellerine alacaklardır. Böylece, bürokratik merkeziyetçiliğin ve devletin yönetici sınıflarının, ekonomik totaliterlik yoluyla insanların özgürlüğünü ve doğrudan katılımını boğdukları Marksist-Leninist Sovyetler Birliğinde gerçekleşmemiş olan birşey, yani federalizm ile sosyalizm birleştirilecektir. Orada, yüce diktatör haricinde hiç kimse özgür değildi; diğer herkes tamamen devletin kulu idi.

İşçi sınıfı, tarımı, endüstriyi ve hizmetleri kontrol edene değin asla kurtulmuş olmayacaktır. Eğer devlet herşeye sahip olur ve ücretli emeğin ürünlerini kontrol ederse, devletin işçilerden kar yaptığı yerde sömürücü bir sistem ortaya çıkar. Bu devletçe [sağlanan] merkeziyetçi üretim ilkesine karşı, İspanyol anarko-sendikalistleri Zaragosa Kongresinde şunu belirtiyorlardı:

“Komünler arasında ürünlerin deÄŸiÅŸimi için gerekli olan ÅŸeylerin belirlenmesi amacıyla Komün Konseyleri, komünlerin bölgesel federasyonları ve Konfederal Ãœretim-Tüketim Konseyi ile iÅŸbirliÄŸi içinde çalışacaktır.“
“Komünler ile Ãœretim ve Ä°statistik Konseyi arasında oluÅŸturulan iÅŸbirliÄŸi sayesinde, sorun basitleÅŸtirilecek ve çözülecektir.“
“Bizzat komünün kendisinde, atölye ve fabrika konseyleri tarafından üyelere üretim kartları dağıtılacak, böylece tüm üyelerin ihtiyaçlarının karşılanması saÄŸlanacaktır. Ãœretim kartı ÅŸu iki ilkeye göre düzenlenecektir: 1) devredilebilir olmayacaktır; 2) yapılan iÅŸin deÄŸerinin kart üzerine kaydedilen gün sayısıyla belirlendiÄŸinin, ve geçerlilik süresinin oniki ayı geçmeyeceÄŸinin benimsendiÄŸi bir prosedür uygulanacaktır.“ “Komün Konseyi, aktif olmayan nüfusa üretim kartları saÄŸlayacaktır.“

Böylece, bütünleştirilmiş bir üretimin kendinden yönetimi ve dağıtımı sistemi yaratılmıştı. Burada, malları ve hizmetleri devlet değil, işçiler kontrol etmektedir.

Ä°STÄ°HDAM YAPISI
Toprak işçilerinin çalışması, liberter komünlerin oluÅŸturulmasının öncesinde, temel bir yolla cinsiyet ve aileye göre bölünmüştü. Aileler üretimlerinin büyük bir kısmını kendileri tükettikleri için, azgeliÅŸmiÅŸ veya geçimlilik türü bir tarım sürmekteydi. Bireylerin küçük mülkleri toplumsal mülk haline getirildiÄŸinde, çalışma çok daha rasyonel bir temelde bölüştürüldü. Sosyalist liberter devrim, Ä°spanyol kırsalının eskimiÅŸ yapılarının deÄŸiÅŸtirilmesini saÄŸlayan teknolojik, ekonomik ve toplumsal bir devrimdi. Aktif nüfusun % 52’sini barındıran ekonominin bu sektörüne mekanizasyon henüz girmemiÅŸti. Ä°ÅŸin büyük bir kısmı katırlar ve basit aletlerle yürütüldüğü için, hektar başına işçi üretkenliÄŸi düşüktü; bir traktörün veya modern tarımsal uygulamaların görülmesi oldukça nadirdi.
Bireysel refah ortak mülk haline getirildiği için, sosyo-ekonomik ve yasal yapılarda bunun sonucunda gerçekleşen değişiklikler her aile içindeki ve kırsal toplumun tümündeki toplumsal işbölümünü değiştirdi. Liberter kolektifler, yürütmekte oldukları büyük devrimin doğasını tam olarak idrak edememişti; bu nedenle de liberter komünizmin yaratılmasının, koltuk entelektüeli sosyalistlerin veya bürokratik komünist liderlerlerin aşırı kuramsallaştırmalarının değil, bir eylem meselesi olduğunu dünyaya gösterememişti.
ÖrneÄŸin, Jativa’da özel mülkün işçi sınıfı tarafından doÄŸrudan yönetilen ve devlet idarecileri tarafından dayatılmayan toplumsal mülke dönüştürülmesi, 1936′da 17.000 sakine sahip kentin tüm üretim dalları ile sosyal ve kamusal hizmetlerini bütünleÅŸtirecek ÅŸekilde, iÅŸbölümünde devrimci bir deÄŸiÅŸiklik yarattı. Yaklaşık olarak 3.000 kadarı CNT üyesiydi. Bu, iyi eÄŸitimli aktif bir azınlığın çoÄŸunluÄŸa devrimci ekonomik, toplumsal ve siyasi deÄŸiÅŸiklikler yapma konusunda esinlendirici olabileceÄŸini göstermektedir.
Jatica liberter kolektifi 16 Ocak 1937′de kurulduÄŸunda, toprak işçileri tarafından belirlenen ve kabul edilen kurallar entelektüellerin düşündüğü herhangi bir sosyalizmden daha sosyalistti. ÖrneÄŸin, anlaÅŸmanın 10. Maddesi çalışmayı ve farklı ürünleri ÅŸu birimlerde örgütlemekteydi:

“istatistik, gübreler, tohumlar ve yeni ürünler, buharlı dezenfeksiyon ve ürün hastalıkları, kooperatif ambarları, çiftlik hayvanları, kümes hayvanları ve arılar, alet ve makinalar, konserve yapımı ve reçeller, ücretler, otlak arazileri, ürün nakli ve satışı, üretimin örgütlenmesi ve dağıtımın teknik yönetimi ve emek örgütlenmesi.“

Tüm bunlar, işçilerin doğrudan katıldığı, işin başkalarına havale edilmeksizin her saat ve her gün kendilerince yapıldığı özel birimler ve komisyonlar aracılığıyla yürütülüyordu. Böylece pratik ve çok yönlü bir kendinden yönetim gerçekleştiriliyordu.

Jativa kolektifi, 11. Maddeye göre, bağımsız mecliste bir Başkan, Sekreter ve Veznedar seçiyordu. Ayrıca, her birim veya komisyon için bir sözcü seçiliyordu. Tüm bu görevler seçiliyorlardı, ve üyelerin isteği üzerine geri çağırılabilir nitelikteydi. Ayrıca, komisyon üyeleri bürokratlar haline gelmediler; komisyonların işleriyle meşgul oldukları zamanın dışında diğer üyelerin yaptığı işleri onlar da yapmak zorundaydılar.
Tarımsal ve çiftlik hayvanı üretimine göre olan iÅŸbölümünü yanısıra, katılımlarının bölgedeki emeÄŸin örgütlenmesinin daha bütüncül olacağının düşünüldüğü pek çok zanaatkar da Jativa kolektifinin içerisinde yer alıyordu. Kendinden yönetim yalnızca fabrika düzeyinde deÄŸil, bütün bir kentte baÅŸarılmıştı, böyle bir ÅŸey SSCB’de veya DoÄŸu’nun geri kalanında varolmadığı için eÅŸi olmayan bir ÅŸeydi.
Jativa kolektifinin büyük bir özelliği ise, yerel burjuvazinin önemli bir üyesi olan zeytin yağı fabrikası sahibinin hiçbir zorlama olmaksızın, tamamen gönüllü bir şekilde, ailesiyle birlikte kolektifin üyesi olması ve tüm zenginliğini kolektife vermiş olmasıydı. Eski sistemde yine oldukça ayrıcalıklı olan oğullarından birisi de karısınınki ile birlikte tüm parasını vermişti. Son olarak, kolektifin burjuva kökenli olan Sekreteri de yine tüm parasını ve mülkünü kolektife vermişti. Bu, genel çıkarlarla uyumlu olan bir toplumsal ahlakı kucaklaması, ve doğrudan demokrasinin, kendinden yönetimin, özgürlüğün ve insan onurunun tam olarak yaşanabilmesini sağlaması nedenleriyle, liberter komünizmin ilerici bir sistem olduğunu göstermektedir.
Jativa kolektifi modeli, hükümetin devrimci olmaktan ziyade burjuva olduğu, ve anarşistlerin [hükümete] katılmayı reddettikleri Aragon, Valencia, Murcia, Castille ve hatta Bask Ülkesi genelinde az ya da çok yaygın bir şekilde bulunmaktaydı.
Asturya, Katalonya ve Bask Ülkesinin bazı kesimlerinde, endüstriyel alanlarda, işçilerin kendinden yönetimi UGT (sosyalist sendika) ve CNT Komitelerinin birliği biçiminde gerçekleşmişti.
Åžimdi de örneklerle kolektifleÅŸtirmenin tam olarak nasıl gerçekleÅŸtirildiÄŸini inceleyelim. 1936′da 2.600 insandan oluÅŸan küçük bir kent olan Graus, 16 Ekim 1936′dan itibaren dikkate deÄŸer bir liberter sosyalizm deneyimine tanıklık etti. Burada, toplumsallaÅŸtırma yalnızca toprağı deÄŸil, aynı zamanda ticareti, ulaşımı, matbaacılığı, ayakkabı imalatını, fırınları, eczaneleri, çilingirleri ve demircileri, tekerlekçileri, doÄŸramacı ve marangozları da etkilediÄŸi için, Jativa’dan daha bütüncüldü.
Graus kolektifi, tarımsal ve zanaatkar üretiminin ve keza hizmetler sektörünün % 90′ını kendinden yönetim altına almıştı. Kendinden Yönetim Komisyonu sekiz üyeye sahipti. Altı tanesi ÅŸu sektörlerden sorumluydu: kültür ve saÄŸlık (tiyatrolar, okullar, spor dalları, ilaçlar ve doktorlar); çalışma ve muhasebe (personel, ücretler, kafeler, hanlar, hesaplar ve tedarikler); ticaret, kömür, gübreler, ambarlar; tarım (ürünler, sulama, çiftlikler, büyükbaÅŸ hayvanlar); endüstri (fabrikalar, atölyeler, elektrik, su, inÅŸaat); ulaşım ve iletiÅŸim (kamyonlar, at arabaları, arabalar, posta, garajlar).
Burada, yerel hükümetin, daha doÄŸrusu kendinden yönetimin eylemdeki muhtaÅŸem bir örneÄŸini görmekteyiz. Graus’da, insanlar tarımsal, endüstriyel ve zanaatkar endüstrisi üretimiyle, ve kolektifleÅŸtirilmiÅŸ hizmetlerle yaÅŸamlarını sürdürüyorlardı. Graus, belli bir ölçüde, kendinden hükümetin asalak baskıcı devletin yerini aldığı, Bakunin’in anladığı türden bir komündü.
Emeğin tarımsal, endüstriyel ve hizmetler sektörleri arasındaki bu toplumsal dağılımı, şu şekilde kendinden yönetime denk düşmekteydi: her işyeri, meclisi aracılığıyla, Endüstri Sekreterliğine katılmak üzere bir temsilci atıyordu. Bu nedenle, her endüstrinin hesapları Kolektifin kayıtlarında yer almaktaydı. Şu sektörler bulunmaktaydı: içme suyu, petrol, bıçkı fabrikaları, çukulata üretimi, sosisler, alkollü içkiler, elektrik, demir dökümhaneleri, hanlar ve kafeler, matbaacılık, lamba imalatı, inşaat malzemeleri, dikiş makinaları, çorap imalatı, alçıtaşı çıkarımı, fırınlar, terziler, iskemle yapıcıları, dokumacılar, bisiklet atölyeleri, deri ürünleri, ve diğer sektörler.
Buradaki en önemli nokta, süreci betimlemekten ziyade (ki bu baÅŸka yerlerde ayrıntılı bir ÅŸekilde yapılmıştır), yapısı az ya da çok bütün bir anarÅŸist Aragon’a uygulanmış olan Graus’daki liberter sosyalist deneyimin deÄŸerlendirmesini yapmaktır. Ä°lk bakışta ütopik görülebilecek olan bu dikkate deÄŸer deneyimi deÄŸerlendirirken, objektif ekonomi anlamında, (kapitalizmde tümünün birbirinden ayrı olduÄŸu) birincil, ikincil ve üçüncül sektörleri birleÅŸtiren [bu deneyimin] sosyalizme yönelik en gerçekçi giriÅŸimi temsil ettiÄŸini görebiliriz. Bu sayede, her sektör diÄŸerlerine karşılıklı bir ÅŸekilde bağımlı olduÄŸu için, burada rasyonel bir emek uzmanlaÅŸmasına sahip bütünleÅŸmiÅŸ bir ekonomi yaratılmıştı. Malların, ürünlerin ve hizmetlerin gerçek çalışma-deÄŸer iliÅŸkilerine göre deÄŸiÅŸtirildiÄŸi, kendinden yönetimli bir sistem kurulmuÅŸtu.
İlk defa, tam istihdam sağlayan bir ekonomi yaratılmıştı. Bu, teknokratik veya burjuva finansal hokkabazlıkları ile değil, somut bir kendinden yönetim ve üretim ile değişim araçlarının toplumsallaştırılması yoluyla başarılmıştı. Emek Graus kolektifinin tüm sektörlerinde özgürce dolaştığı için, istihdam liberter kolektivizm tarafından güvence altına alınmıştı.
Başka bir düzeydeyse, birincil ürünlerin (çiftlik hayvancılığı, balıkçılık, madencilik, tarım, ormanlar) üretiminin bu ürünlerin işlenmesi, nakliyesi ve dağıtımıyla bütünleştirilmiş olması, hem ulusal hem de uluslararası kapitalizme meydan okunabileceği anlamına geliyordu. Bunun sebebi, bankacılık, ticaret ve endüstriyel sektörlere bölünmüş olan kapitalizmin yapamayacağı şekilde üretimin giderek azalan maliyetlerle gerçekleştirilmesiydi. Ekonomik alanda, azalan maliyetler ve artan tüketimle beraber, Graus kolektifinde tam istihdam mümkün olmuştu. Bu nedenle, liberter sosyalizm kapitalizmin döngüsel ekonomik krizlerinden, veya bürokratik sosyalizmdeki aşırı-üretim krizlerinden muzdarip değildi. Bu, üretim ve hizmetler federayonları sayesinde tümü genel Ekonomik Konseyle bütünleşmiş olan çeşitli ekonomik sektörler arasında uyumlu bir gelişmenin mümkün olmasını sağlıyordu.
1936′da Ä°spanya’nın aktif nüfusunun % 50′den fazlası tarımda istihdam ediliyordu. EÄŸer o dönemde tarımın yaygın bir mekanizasyonu gerçekleÅŸtirilmiÅŸ olsaydı, kırsal nüfus nasıl istihdam edilecekti? EÄŸer her tarım işçisi, kendi ailesi için ve gerekli mal ve hizmetlerle deÄŸiÅŸtirmek üzere az bir miktarda ulusal pazara [yönelik] gıda maddeleri üretmek yerine mekanizasyon sonucunda yüzlerce insan için üretim yaparsa, görünürde zor olan bu sorun aÅŸağıdaki nedenlerden ötürü anarÅŸist bir ekonomide çözülebilecektir:
- tarımsal üretimde daha az tarımsal işçi olacaktır, ancak daha fazla üretilecektir. Bu işsizlik yaratmayacaktır, çünkü bir sektöre dahil olamayanların tümü bir diğerine geçeceklerdir.
- tarımsal işlerde, endüstri ve hizmetlerde üretkenlik ne kadar yüksek olursa, o kadar daha az çalışma saati gerekecektir, böylece tam istihdam korunabilecektir.
Liberter sosyalizmde, iş herkes için bir hak ve görev olacağı için, daima herkes için birtakım işler olacaktır. Çalışarak doğayı iyileştirebilir ve özen gösterebiliriz; ve bazı kapitalistler bazılarına göre göreceli avantajlar elde ettikleri müddetçe nehirleri, denizleri, toprağı ve havayı kirletmekle ilgilenmeyen kapitalizmde olduğu gibi ona zarar vermeyebiliriz. Aslında, insanları kapitalistlerin zincirlerinden, batılı burjuvazinin ve doğulu bürokrasilerin sömürüsü ve tahakkümünden ancak liberter sosyalizm kurtarabilir.

AKTÄ°F KATILIM VE ÃœYELÄ°K
Ä°spanya’nın Aragon ve Katalonya gibi liberter hareket taraftarlarının çoÄŸunluk oluÅŸturduÄŸu yerlerinde, kullanılan ana yöntemler endüstri ve hizmetlerin kolektifleÅŸtirilmesiydi. Kapitalizmin yerini liberter sosyalizm almıştı.
Ancak, işçilerin, kapitalizmin yerini liberter sosyalizmin almasıyla, aÅŸağıdan gerçekleÅŸtirdikleri herÅŸeye yukarıdan devletçe karşı çıkılıyordu. Devlet, anarÅŸistlerce oluÅŸturulan kendinden yönetimli toplumlarda temel malların ithal edilmesini engellemek üzere, bankacılık ve kredi ile nakit akışı sistemlerini tecrit ederek liberter sosyalizmi bloke etmeye ve ona karşı çıkmaya çalıştı. Onların temel hatası, küçük burjuvazinin, Sovyetler BirliÄŸi yanlısı sosyalistlerin ve Stalinist komünistlerin iyice kuvvetlendikleri eski sömürücü ve baskıcı devletin yerine geçecek, devlet gücüne karşı çıkacak bir ulusal toplumsal güç yapısını yaratmamaları olmuÅŸtur. Liberter sosyalizm ulusal ölçekteki yeni bir ekonomik, toplumsal, siyasi, yargısal, kültürel ve iletiÅŸimsel bir sistem deÄŸildi. Bunun sonucunda, birçok liberter kolektif, Temmuz 1937′de komünist komutan Enrique Lister’in askerlerinin Aragon’a girmesiyle onlar tarafından yıkıldı.
Garcia Oliver’in dediÄŸi gibi eÄŸer liberter sosyalizm “tam olarak yerine getirilmezse”, burjuva devletinin onun üzerinde, kapitalizmin üstyapısına ek olarak varolmasına müsade ederse, zafer asla kalıcı olmayacak, daima geçici olacaktır. Devlet, burjuva veya bürokratik karşı-devrimi geçerli kılmayı dilediÄŸinde eski rejime her an geri dönülebilir. Mayıs 1937′de “devrim içinde devrim” patlak verdiÄŸinde, Sovyetler BirliÄŸi yanlısı sosyalistlerin ve komünistlerin, burjuva cumhuriyetçilerinin ve Basklı demokratik Hristiyanların yaptığı ÅŸey de tam buydu.
Temmuz 1936′da Aragon’da kendinden yönetimi yaratmış olan liberter sosyalizm, devlet gücünün Ä°spanya’nın geri kalanında kendisini yeniden kurmasına müsade ederek yolun yarısına kadar gidemezdi. Ayrıca, eÄŸer Halk Anti-FaÅŸist Cephesinde karşıtlıklar yaratmamak amacıyla bu kendinden yönetimi oluÅŸturma hareketi derhal gerçekleÅŸtirilemese bile, Endülüs’de olduÄŸu gibi CNT’nin büyük bir taraftar kitlesine sahip olduÄŸu yerlerde temel bir isyancı gerilla kuvveti yaratarak adım adım gerçekleÅŸtirilebilirdi. EÄŸer, birisi Francocu kuvvetlerin önünde, diÄŸeri ise Ulusalcı Bölgede Francocu kuvvetlerin arkasında olmak üzere iki gerilla cephesi yaratılmış olsaydı, savaÅŸ ve toplumsal devrim eÅŸanlı olarak kazanılabilirdi. Liberter işçilerin, gerici devletin, liberal burjuvazinin ve reformist sosyalizm ve bürokratik komünizm ideolojilerinin yerini almak üzere kontrolü ele geçirmelerini ancak bu devrimci stratejik plan mümkün kılardı.
Her halukarda, her yere hakim olmayan İspanyol anarko-sendikalistleri, kitlesel desteğe sahip oldukları bölgeleri devrimcileştirdiler, ve patronlardan ve profesyonel siyasetçilerden kurtulmuş işçilerin toplumun devrimci dönüşümünü yürütebileceğini tüm dünyaya gösterdiler. Herşeyin değişir gibi gözüktüğü bir devrim; ancak burjuvazinin yerini komünist bürokrasinin ve burjuva devletinin yerini ise bürokratik komünist devletin almasıyla aslında herşeyin aynı kaldığı, komünist bürokratların veya reformist sosyalistlerin devrimi değil.
Kısıtlılıklarına raÄŸmen, Ä°spanyol anarko-sendikalistleri, devletin dayatmasıyla deÄŸil, işçilerin doÄŸrudan yönetimi sayesinde üretim ve deÄŸiÅŸim araçlarının toplumsallaÅŸtırıldığı liberter kolektifler oluÅŸturdular. Ekonomik artık da yine kendinden yönetiliyordu. Yine, ve bir kere daha SSCB’nin aksine, kolektiflerin işçileri, üretkenlik düşüşü ve inisiyatif eksikliÄŸi olmaksızın eÅŸ ÅŸekilde ödüllendirliyordu. Burjuvazi ve bürokrasi, büyük ücret farklılıkları olmazsa, üretimi artırmaya yönelik inisiyatifin ve ilginin kaybedileceÄŸine inanıyordu. Kolektivistler arasındaki dayanışmanın kendinden yönetimin tatmin edici bir ÅŸekilde iÅŸlemesini saÄŸladığı Ä°spanyol liberter kolektiflerinde, bu fikrin yanlış olduÄŸu gösterildi.
Bu sistemde, emeğin tüm ürünlerinden onları yaratanlar faydalanır. Ancak İspanyol kolektivistleri irrasyonel tüketiciler değillerdi. Ekonomik ve teknolojik gelişime eski rejimdekinden daha fazla sermaye yatırdılar; ve sermayenin işlevini basitçe yeniden dayatmadılar, işçi başına daha büyük bir üretkenlik elde ettiler. Bu, ilerlemeyi başarmanın, yani insanların bugün daha iyi yaşamalarının ve gelecekte bugünkünden daha iyi yaşabilmelerinin yegane yoluydu.

KOLEKTİF BİR TEMELDE EŞİT BÖLÜŞÜM
Marksist-Leninizm, sosyalist ideolojisi ve neo-kapitalist ekonomisiyle, devletçi üretim araçlarıyla, üretimin sosyalist bölüşümünü deÄŸil, onun millileÅŸtirilmesini vurgulamıştır. Bu nedenle, eÄŸer sosyalizm üretim araçlarının “toplumsallaÅŸtırılması” veya millileÅŸtirilmesi ile sınırlıysa, artık ve eÅŸitsiz kapitalizmi sürdürürse, bu yalnızca baÅŸka bir kapitalizm biçimi olacaktır. Ordu generalleri, akademisyenler, bürokratlar ve “Nomenklatura”nın az sayıdaki üyesi, tarımdaki veya endüstrideki niteliksiz bir işçiden çok daha fazla tükettikler için, Sovyet sosyalizmi gözden düşmüştür. Sonuç olarak, hiçbir eÅŸitlikçi ekonomik etik olmaksızın, üretim noktalarında görünürde sosyalist bir düzen olsa dahi, toplumsal refahın sosyalist bölüşümü olamaz.
Bazıları eğer ekonomik eşitlik olursa, yani herkese aynı ücret verilirse, bunun daha fazla üretmeye yönelik kişisel ilgiyi azaltacağını iddia eder. Yine daha fazla ekonomik eşitlik oldukça, sermayenin toplumsal birikiminin de düşeceği ifade edilmiştir. Tüm bunlar Batı burjuvazisinin veya Doğu bürokrasisinin ekonomik ideolojisinin parçalarıdırlar. İnsanlar arasında daha fazla eşitlik oldukça, tek başına bu olgu bile ayrıcalıklı sınıflar tarafından tüketilmeyenin tasarruf edileceği ve biriktirileceği [anlamına gelir]. Bu, tüketimin eşit olduğu ve yatırımın tarımsal altyapıyı iyileştirdiği, ekilebilir alanı genişlettiği, kamusal hizmetler yarattığı, eğitimi iyileştirdiği ve ekonominin diğer sektörlerini geliştirdiği İspanyol liberter kolektiflerinde gösterilmişti.
Aragon’da, ütopyacı deÄŸil gerçek bir liberter sosyalizm biçimi gerçekleÅŸtirilmiÅŸti. Refahın bölüşümü modeli aynı deÄŸildi, ancak genelde kuponlar olarak ödenen aile ücretine dayanmaktaydı, ve alım gücü yeni ekonomiyle uyumluydu. Yerel para istikrarlı olmakla beraber, ülkenin her yerinde yasal [para] deÄŸildi, ve bu nedenle de liberter kolektifler yerel alanın dışına yaptıkları yolculuklarda ulusal parayı kullanıyorlardı. Bu, eÄŸer baÅŸka bir yere yolculuk etmek veya baÅŸka bir yerde yaÅŸamak isterse, kiÅŸinin ekonomik veya fiziki özgürlüğünü kısıtlamamak amacıyla yapılmıştı.
“Tedarik kartları”na gelince, Alcorisa kolektifi, pratikte kredi kartının eÅŸdeÄŸeri olan ve puanlama sistemine göre tüketici maddeleri [alımını] düzenleyen aile tüketim kartları oluÅŸturmuÅŸtu. EÄŸer et 100 puan deÄŸerindeyse ve tüketici et istemiyorsa, bu durumda ona eÅŸ deÄŸerdeki baÅŸka bir ürün veriliyordu. Bu yolla deÄŸiÅŸim ve deÄŸer yasası liberter ekonomiye uyum saÄŸladı. Tüketici, piyasadaki ürünler söz konusu olduÄŸunda epey bir özgürlüğe sahipti. Ve eÄŸer yerel ürünler tüketiciyi tatmin edemezse, kolektif konseyi veya ilgili birimi aracılığıyla, eÅŸit deÄŸiÅŸim temelinde gerekli mal ve hizmetleri elde ediyordu. Böylece, Aragon Kolektifleri Bölgesel Federasyonu tarafından ekonomik bir federalizm sistemi uygulanıyordu.
EÄŸer Ä°spanyol devrimi zafer kazanmış olsaydı, kolektiflerin liberter sosyalist modeli, toplumsal sermayenin birikiminde, üretken yatırımlarda, kaynakların rasyonel kullanımında ve bölgesel, ulusal ve uluslararası ticarette, yetmiÅŸ yıllık Marksist-Leninizmin ardından hala AB ve ABD’den devasa tahıl ithalatı olmaksızın nüfusunu beslemeyen Sovyet sisteminden çok daha üstün olduÄŸunu gösterecekti.
Liberter kolektiflerin büyük bir toplumsal sermaye biriktirmiş olmaları olgusunun sebebi, olumlu ekonomik yönetim, ve ailelerin ihtiyaçlarını karşılayan ve üretimin, bölüşümün, değişimin ve tüketimin idaresi görevini yerel kolektife veya bölgesel federasyona bırakan kupon veya temin kartlarının kullanılmış olmasıdır. Eğer hiçkimse başkalarını sömürmek amacıyla sermaye biriktirmiyorsa, kolektifin tüm ekonomik artığı rasyonel ve eşit bir şekilde kötü yıllar için rezervler yaratılmasına yönlendirilecektir; veya yatırım için daha fazla sermaye yaratılması ve geliştirilmiş makinalarla daha iyi üretim teknikleri yaratılması için kullanılacaktır. Böylece üretim, çalışmak için harcanması gereken zaman miktarı azaldıkça artacaktır. Bu sayede tam istihdam sağlanacak ve el işi oldukça yüksek düzeydeki nitelikli, teknik, bilimsel bir işe dönüştürülecektir.
Ancak, bu yüksek düzeydeki ekonomik, kültürel, bilimsel ve teknik ilerlemeyi gerçekleÅŸtirmek için, liberter ruhun devam etmesi ve ortada rasyonel bir ekonomi etiÄŸi ve tutumlu bir tüketim olmalıdır. Burjuva “tüketim toplumu”nca üretilen israf gezegene zararlıdır ve eko-sistemi altüst etmektedir.
Üretim ve teknolojinin liberter bir ekonomi yaratacak kadar geliştiği açıktır, ancak Doğu ve Batının gerici devletlerince elimiz kolumuz bağlı durumdayız. Ancak, Batının profesyonel siyasi partileri ve Doğunun tek parti devletleri olmaksızın özgürlük ve eşitliği, fikirlerin çoğulculuğunu güvence altına alan liberter sosyalizm, insanlığın kendisini kendi ihtiyaçları doğrultusunda örgütlemesine izin verebilir. Liberter komünizm, insan koşullarına değil, zamanına uymayan (bir kimsenin bir başkası tarafından sömürüsüne, bir ulusun başka bir ulusa hakim olmasına, kapitalizm, hegemonya ve emperyalizme dayanan) sosyo-ekonomik sisteme içkin savaş, tiranlık, açlık, ihmalkarlık ve diğer şeytanlıklardan bizi kurtarabilir.

HİZMETLERDE VE ENDÜSTRİDE KENDİNDEN YÖNETİM
Kent büyüdükçe, onu ekonomiye entegre etmekte zorlaşır. Kırsal kesimde olduÄŸu üzere herkesin aynı birime ait olmaması gibi basit bir sebepten ötürü, ticaret ve para daha büyük bir role sahiptir. Kent, kapitalizmin geliÅŸimiyle ilgili olan bir burjuva yaratımıdır; ticaret, para, maaÅŸlar ve karların burjuva ekonomik faaliyetini desteklediÄŸi bir yerdir. Ancak, Ä°spanyol anarÅŸistleri Barcelona gibi büyük ÅŸehirlerdeki endüstri ve hizmet sektörlerinin çoÄŸunu kendinden yönetimle idare edebildiler, ancak parayı ortadan kaldırmak ve yerine kuponlar veya karneler koymak Aragon’da olduÄŸu kadar kolay olmadı.
Kentlerde veya birkaç bin kiÅŸinin yaÅŸadığı yerlerde ve illerde, tarım, endüstri ve hizmetler, uzmanlaÅŸmış birimlere sahip çok çeÅŸitli bir ünite içerisinde bütünleÅŸtirilmiÅŸti –bunlar, seçilmiÅŸ ve geri çağırılabilir delegeler aracılığıyla, yerel ve il bazında kendinden hükümet örgütlenmelerinin parçalarını oluÅŸturuyorlardı.
Örneğin, Villajoyosa kenti, eski devletin ve Roma belediyeciliğinin yerini alacak, kendinden hükümet yoluyla yeni tipte bir doğrudan demokrasi ortaya çıkararak, il düzeyinde kendinden yönetimi başarmıştı. Villajoyosa kentinde, yalnızca toprağın kolektifleştirilmesiyle kalınmamış, liberter kolektif 400 kişinin çalıştığı tekstil fabrikasına ve 4.000 kişinin geçimini sağladığı balıkçılık endüstrisine de yayılmıştı.
Calonda’da, toprağın kolektifleÅŸtirilmesinin yanısıra, taÅŸ ustaları, doÄŸramacılar, demirciler, kadın terziler, terziler, berberler ve diÄŸerleri de kolektife dahil olmuÅŸtu. DoÄŸal ve en önemli pazarları Calonda ve civarındaki alan olduÄŸu için ve bunların tümü kolektifleÅŸtirilmiÅŸ olduÄŸu için, yukarıdaki gruplar gönüllü olarak kolektifteki tarımsal işçilere katıldılar. Toplumsal iktidar biçimindeki kendinden hükümetin bu organı devrim tarafından yaratılmıştı, ve devleti yıkamayan işçi veya denizci Sovyetlerinden çok daha somuttu. Bu sonrakiler, liberter kolektiflerin pratiÄŸi olan doÄŸrudan demokrasiyi ifa etmek yerine, bürokratik komünist partinin dolaylı demokrasisini kabul etmiÅŸlerdi.
Liberter kendinden hükümetin en büyük baÅŸarılarından birisi, endüstri ve hizmetlerin kolektifleÅŸtirilmiÅŸ olduÄŸu, Alcoy gibi 45.000 sakine sahip bir kentin doÄŸrudan kendinden yönetimiydi. Alcoy’un 1936′daki çalışan nüfusu, 17.000′i CNT üyesi olmak üzere 20.000 kiÅŸiydi. Onlar etkilenilen ekonomik, toplumsal ve siyasi deÄŸiÅŸimler içerisindeki aktif devrimcilerdiler; SSCB’de olduÄŸu üzere, Marksistlerin hükümetin herÅŸeyi ve herkesi eli altında tutmasını arzuladıkları gibi herÅŸeyi hükümetin yapmasını beklemediler.
Alcoy’da, 19 Temmuz 1936 öncesinde Yerel Federasyon’da 16 CNT sendikası bulunuyordu. KurumsallaÅŸmış olmayan ancak aktif ve devrimci olan bu sendika gücü, reformist sendikaların yaptığı gibi yalnızca yüksek ücretler için mücadele etmekle deÄŸil, bunun aksine liberter komünizmin yaratılmasıyla da ilgilendi. Bu eÅŸsiz bir sendika kuvvetiydi: Marksist sendikacılık, sendikacılığı –gerçekte sadece reformizmi destekleyen– devrim-lafazanı siyasetçilerin bir aracı olarak kullanan küçük burjuva sosyalist parti veya bürokratik komünist partideki bir diÅŸli haline gelmiÅŸti.
Alcoy’daki sendikalar, CNT’nin ana kuvvet olduÄŸu Ä°spanya genelindeki her yerellikte olduÄŸu gibi, hükümetin fabrikaları millileÅŸtirmesini beklemeksizin onları kendi baÅŸlarına toplumsallaÅŸtırdılar –devlet mülkü olarak deÄŸil, toplumsal mülk olarak. Bu toplumsallaÅŸtırmanın bir örneÄŸi olarak, Alcoy sendikaları zaman geçirmeksizin ÅŸu endüstrilerin kendinden yönetilmesine yöneldiler: matbaacılık; kağıt ve karton; mimarlar ve arazi denetçileri dahil inÅŸaat; tiyatrolar ve sinemalar dahil eÄŸlence; otobüsler, arabalar ve kamyonlar dahil ulaşım; kimya endüstrisi, sabunlar, laboratuvarlar, parfümler; deri, süet ve ayakkabılar; tüccar ve pazarlamacılar; endüstri teknisyenleri; ilk ve orta öğretim öğretmenleri; sanatçılar; yazarlar; elbise yapımı; Alcoy’da hayati öneme sahip tekstil sektörünün tamamı; aÄŸaç iÅŸleri ve mobilya; serbest meslekler; ve tarım ile bahçecilik. Alcoy bu nedenle, profesyonel siyasetçiler, bürokratlar veya burjuvazinin olmadığı, doÄŸrudan üreticilerince kendinden idare edilen, kendinden yönetime sahip bir kent modeliydi.
Üretim araçlarının ve hizmetlerin toplumsallaştırılması sayesinde, emeğin toplumsal uzmanlaşması yasası, önceki üretim sisteminin asla yapamadığı bir dengeyi başarmıştı; çünkü eğer bir sektörde veya bir firmada çok fazla işçi bulunuyorsa, bunlar başka bir sektöre aktarılacak ve tam istihdam korunabilecekti. Liberter sosyalizm, bu sayede, üretken işçiler ile devlet aygıtının içerisine sağlam bir şekilde yerleşmiş tekno-bürokratlar arasında büyük farklılıkların olduğu kapitalizmden veya idari sosyalizmden çok daha objektif ve bilimseldi.
Kapitalizm, –üretim araçlarının özel ellerde tutulmasından kaynaklanan tüm çeliÅŸkileriyle– endüstri, tarım ve hizmetlerdeki liberter kolektivizmden çok daha geridedir. Liberter komünizm, çok fazla matematiksel ve teknik kuramsallaÅŸtırma olmaksızın, iÅŸsizliÄŸe, dönemsel ekonomik krizlere, işçilerle kapitalistler arasındaki çatışmanın sonucu olan grevlere, zulme ve ihmale çözüm bulmuÅŸtu. Liberter komünizm eÄŸitim saÄŸlamış, böylece de göç etme ihtiyacını ortadan kaldırmıştı. Siyasi, ekonomik, toplumsal, teknik ve finansal alanlardaki iÅŸleri işçilerin kendileri yönettiler. Ä°spanyol devriminin 33 ayı içerisinde CNT’nin en büyük baÅŸarı buydu. Bu, eski rejimi ve devleti savunan komünistler ve sosyalistlerce yapılan bir devrim deÄŸildi, kolektiflerin ve kendinden yönetimin kırsal kesimde ve ÅŸehirlerde devletin yerini aldığı, anarÅŸistlerce yapılan bir devrimdi.
Alcoy ekonomisinin doÄŸrudan kendinden yönetimi, kendinden hükümetin mükemmel bir örneÄŸi sunmuÅŸtu. Tekstil endüstrisinin üç branşı, ofis personeli ve ambar çalışanlarının yaptığı gibi, İşçi Komitesi için bir delege seçiyordu. Sendika komitesi tarafından bir Denetim Komitesi belirleniyordu. Yine, imalat, yönetim, alım ve satım ve sigorta mesleklerindeki beÅŸ teknisyenden oluÅŸan bir Teknik Komisyon oluÅŸturulmuÅŸtu. Ardından, kendinden hükümet birimi üç alt-birime bölünmüştü: genel imalat süreçleri, teknik örgütlenme ve makina bakımı, üretim denetimi ve istatistikler. Tüm bunlar, kendinden hükümetin federatif bir biçimi olarak, diÄŸer küçük firmaları ve tarım sektörü dahil olmak üzere, çeÅŸitli tekstil alanlarındaki 103 firmayı kapsayan 20.000′den fazla işçi için iÅŸ saÄŸlıyorlardı. Bu, sermayeyi tekelleÅŸtiren ve çalışmayı köleliÄŸe indirgeyen bencil kapitalizmin çeliÅŸkilerini gidermekteydi. Liberter sosyalizm, Alcoy’da ve Ä°spanya’nın diÄŸer kesimlerinde, işçileri ücretli kölelikten kurtardı ve onları kolektivistlere dönüştürdü, böylece de, Marksist-Leninizm’de devlet yöneticilerinin hizmetinde olmaya devam eden, komünist bürokrasi ve devlet kapitalistleri için kar üreten proletaryayı ortadan kaldırdı.
Ancak, Alcoy’daki harikulade kendinden yönetim deneyiminin bir kusuru vardı. Yukarıdaki finansal ve siyasi iktidar liberter toplumsal iktidar deÄŸildi; bu nedenden ötürü de sonunda, işçilerin üstünde yer alan devlet onları eski ücretli köleliÄŸe döndürmeyi denedi. Bu nedenle, toplumsal bir devrim gelecekte yerel veya bölgesel bir düzeyde kalmamalı, ve ulusal düzeye ulaÅŸmalıdır. Ä°spanyol devrimi sırasında CNT’nin en büyük hatalarından birisi, aÅŸağıdaki toprağı, hizmetleri ve firmaları kolektifleÅŸtirmesi, ancak yukarıdaki bankaları, kredi sistemlerini, dış ticareti, altın ve parayı liberter kolektivizmin düşmanlarının ellerinde bırakmasıydı. 1871 Paris Komününün hatası yinelendi: toplumsal devrim, zamanı gelince kolektifleri ezip geçecek olan yularıdaki bankalar, para, dış ticaret ve baskıcı devlet gibi karşı-devrimin birçok yönüne dokunmaksızın, sadece aÅŸağıda yapılmamalıdır. Devlet, komünistlerin ellerinde gün geçtikçe kuvvetlenmektedir. Liberter toplumsal devrim bir ikilemden muzdariptir: ya hem aÅŸağıda hem de yukarıda ivedilikle ve toptan yürütülecektir; veya devletin gücüne, onun burjuva ve bürokratik destekleyicilerine karşı yenilecektir.
Aşağıdan yukarıya doğru, liberter toplumsal iktidar sömürücü ve baskıcı devletin yerini almalı, onu tahrip etmelidir. Devletin toplum üzerindeki geleneksel iktidarını yıkmak için, işyerlerindeki kendinden yönetime ve milis öz-savunmasına dayanan alternatif bir liberter toplumsal iktidar yaratılmalıdır.
Eğer endüstri, tarım ve hizmetler kendinden yönetilir ve kendi özel branşlarında federe hale getirilirlerse, bir genel ekonomik konsey biçimlendirmek üzere birleşeceklerdir. Ekonomik konsey, federe hale gelmiş kendinden hükümet organları ve milis yapısı, amacı insanları değil işleri yönetmek olan bir çeşit federe kendinden hükümet yaratmak üzere toplumsal gücün üç ayağını oluşturacaktır.
Ä°spanyol liberter hareketi aÅŸağıdan liberter sosyalizmin altyapısını yaratma görevine epey önem vermiÅŸtir, ancak yukarıdaki toplumsal iktidarın anarÅŸist üstyapısı ihmal edilmiÅŸtir. CNT’nin, devrimci sendikaları aracılığıyla, aÅŸağıdaki kolektifler, demiryolları, telefonlar, gaz ve elektrikteki, vb. harika kendinden yönetim biçimleri yarattığı doÄŸrudur, ancak onlar üstün bir yabancılaÅŸtırıcı güç olarak devletin yukarıdaki varlığını hafife aldılar ve bu varken liberter devrim tehlike içindeydi. Bu, komünist tümenlerin, Franco ile savaÅŸmak amacıyla deÄŸil, liberter kolektifleri yıkmak için Aragon’a girdiÄŸi 1937′nin Mayıs günlerinde oldukça açıktı.
Özel veya devlet kapitalizminin herkes için çalışma hakkını; yaşam standartlarında ve üretkenlikte artışı; yöresel veya devresel krizlerden özgür bir ekonomiyi; çalışma saatlerinde azalmayı; emeğin ürünlerini israf etmeksizin rasyonel ve tutumlu bir tüketimi; ekonomik, ekolojik ve toplumsal dengeyi; ve bir haklar rejimini ve herkes için özgürlük sağlamayacğını açığa kavuşturmanın zamanıdır.
Liberter fikirlerin bürokratik veya burjuva ideolojilerine üstün olduÄŸu gösterilmelidir. Herkes kendinin yöneticisi olmalıdır, ancak herkes kolektif üretim sürecine katılmalıdır. “Ä°ktidar”, tiran devlete veya bir sınıfa veya baskıcı, sömürücü seçkinlere deÄŸil, herkese ait olmalıdır. Kendinden yönetim tüm ekonomik faaliyetlerde yeni bir üretim yöntemi olarak oluÅŸturulmalıdır; ve siyaset, herkesin sorumlu bir ÅŸekilde herÅŸeye karar verdiÄŸi liberter ilkelere dayandırılmalıdır. Hitler veya Stalin gibi liderler yanılmaz kiÅŸiler deÄŸildir; herkes özgür olmalıdır. Özet olarak, liberter sosyalizm gerçek bir alternatif toplumsal iktidar sunmaktadır, çünkü o dışardan, burjuvazi veya bürokrasiden, özel veya devlet kapitalistlerinden deÄŸil, insanlardan kaynaklanmaktadır.

EK 1
EÅŸitliÄŸin özgürlüğe karşıt olduÄŸunu söylemek doÄŸru deÄŸildir. EÅŸitlik olmadan özgürlük olamayacağı için, kendinden yönetimli bir toplum her ikisini birden yerine getirmelidir. Bazı insanlar emirler verir, diÄŸerleri itaat eder, bazıları daha iyi, bazıları daha kötü yaÅŸar. Özel ve devlet kapitalizminde gerçekleÅŸen tüm bunlar, eÄŸer tüm insanlar siyasi, ahlaki ve bilimsel eÄŸitim açısından aynı fırsatlardan yararlanabilirlerse, ortadan kaldırılabilir –hemen ve mutlak olarak olmasa bile yakın bir gelecekte. Bu nedenle, kendinden yönetim, işçilerin patronlar ve devlet tarafından yabancılaÅŸtırılmasının üstesinden gelerek, sadece işçileri deÄŸil tüm insanları özgürleÅŸtirecektir.

İŞBİRLİĞİ VE KENDİNDEN YÖNETİM
Liberter ekonomi, bütün devletin ulusal ve uluslararası tekellerine alternatif olarak, ekonomik alanda kendinden yönetimi ve iÅŸbirliÄŸini öne çıkarır. Bir yandan büyük ÅŸehirsel sanayilerde dinamik bir kendinden yönetim; öte yandan ise farklı alanların ekonomilerini bütünleÅŸtirmek ve çeÅŸitlendirmek amacıyla kırsal kesimde kolektif agro-endüstriyel kompleksler yaratılması tasarlamaktadır. Kırsal göçü azaltmak ve tam istihdamı saÄŸlamak için doÄŸal ve beÅŸeri kaynaklar uyumlandırılmalıdır. Her iki durumda da, liberter ekonomi tam istihdamın güvence altına alındığı, toplumsal ve katılımcı olan bir ekonomiyi yaratma kapasitesine sahiptir. Bu, Keynes’in öne süreceÄŸi üzere parasal veya finansal mekanizmalarla deÄŸil, sermaye, teknoloji ve çalışmayı bütünüyle bütünleÅŸtirecek farklı tipteki firmalar –merkezinde toplumsal çıkarın bulunduÄŸu türrden bir firma tarafından– tarafından saÄŸlanacaktır.
Batı ve Doğu modellerine karşısında, liberter ekonomi, ekonomiyi şu yollarla insancıllaştıracak ve demokratikleştirecektir:
- tüm işçiler, kooperatif kendinden yönetimli firma içerisinde eşit haklara ve yükümlülüklere sahiptir.
- tüm işçiler, bağımsız olan meclisler yoluyla, kendinden yönetim konseylerine seçilebilir ve geri çağırılabilir.
- tüm işçiler, yapılan işin nicelik ve niteliğine uygun olarak, kolektifleştirilmiş ve kendinden yönetilen işyerleri tarafından üretilen ekonomik artıktan faydalanır.
- kendinden yönetim veya kooperatif konseylerindeki tüm görevler, bürokratikleşmenin gelişmesini engellemek üzere yeniden seçimle kısa zaman içerisinde yenilenmelidir.
Özünde, liberter ekonominin neye benzemesi gerektiği böyle bir şeydir. Bunun, devlet ve özel kapitalizm rejimleri kadar ve hatta onlardan da fazla üretken kapasite yaratma yetisine sahip olduğu gösterilmiştir. Ekonomik olarak geriyken, toplumsal olarak ilerlemiş olmanın pek bir anlamı olmayacaktır.

EK 2: KENDİNDEN YÖNETİMİN ON ÖZELLİĞİ
1. Kendinden yönetim: Gücü başkalarına devretme.
2. Uyum: Bütünü ve parçaları federalist sosyalizmde bütünleştir.
3. Federasyon: Sosyalizm kaotik olmayacaktır, bölgesel ve ulusal düzeyde bütün ile parçalar arasındaki birlik sayesinde ahenkli olacaktır.
4. Doğrudan Eylem: İnsanların doğrudan demokrasi yoluyla aktif özneler olacağı anti-kapitalist ve anti-bürokratik [bir kendinden yönetim].
5. Koordineli bir öz-savunma: Özgürlük ve kendinden yönetimli sosyalizm, totaliter bürokrasi ve emperyalist burjuvaziye karşı savunulmalıdır.
6. Kırsal kesimde işbirliği ve şehirde kendinden yönetim: Tarım, agro-endüstriyel kompleks modelini [uygulayacak] kendinden yönetimli şirkete dayanabilir. Şehirde, endüstriler ve hizmetler kendinden yönetimli olmalıdır; yönetsel konseyler, hiçbir yönetici sınıf ve aracılar olmaksızın, doğrudan üreticiler tarafından oluşturulmalıdır.
7. Üretim: Birlik haline gelmiş [sendikalaşmış] çalışma, burjuvazi veya bürokrasi olmaksızın özgürce birleşmiş bir çalışmaya dönüştürülmelidir.
8. Tüm iktidar meclise: Hiç kimse insanlar adına karar verememeli, veya profesyonel siyasetçiler aracılığıyla [insanların] işlevlerini gasp edememelidir. Güçlerin devredilmesi kalıcı olmamalı, ancak meclis tarafından seçilen ve geri çağırılabilir olan delegelere verilmelidir.
9. Siyasetin devredilmesine hayır: Hiçbir parti, öncü, seçkin, direktör, yönetici olmamalıdır. Sovyet bürokrasisi, kitleleri pasif kişilere ve iktidar seçkinlerinin uysal bir aracına dönüştürerek, kitlelerin kendilendiliğini öldürmüş, onların yaratıcı kapasitesini ve devrimci faaliyetini yok etmiştir.
10. Refahın rasyonelleÅŸtirilmesi deÄŸil, toplumsallaÅŸtırma: Åžu aÅŸağıdakiler en önemli rolleri üstlenmelidir: sendikalar, kooperatifler, yerel kendinden yönetimli dernekler, halk örgütlenmeleri, her türden birlikler, yerel, bölgesel, il, ulusal, kıtasal ve dünya federal kendinden hükümeti…

Çeviri: Anarşist Bakış
Kaynak: “Anarchist Economics: An Alternative for a World in Crisis“, Abraham Guillen.