A.01.3. NEDEN ANARŞİZM LİBERTER SOSYALİZM OLARAK DA ADLANDIRILIR?

ÇoÄŸu anarÅŸist, “anarÅŸizm” kavramına yüklenen olumsuz tanımlamayı görerek, fikirlerinin olumlu ve yapıcı yanlarını vurgulamak için baÅŸka kavramlar kullanmışlardır. Bunlardan en yaygın olanları “özgür sosyalizm“, “özgür komünizm“, “liberter [libertarian, hürriyetçi] sosyalizm” ve “liberter komünizm“dir. AnarÅŸistlere göre, gerçekte liberter sosyalizm, liberter komünizm ve anarÅŸizm birbirlerinin yerine kullanılabilirler. Vanzetti’nin ifade ettiÄŸi gibi:

“Bununla birlikte, sosyal-demokratlar, sosyalistler, komünistler ve IWW’nin hepsinin Sosyalist olması gibi bizler de sosyalistiz. Bizimle bu diÄŸerleri arasındaki fark –temel bir fark– bizler liberterken, onların otoriter olmalarıdır; onlar kendilerine ait olan vir Devlet veya Hükümet’e inanırlar; bizler ise ne Devlet’e ne de Hükümet’e inanırız.” (Nicola Sacco ve Bartolomeo Vanzetti, Sacco ile Vanzetti’nin Mektupları, s. 274)

Ancak bu doğru mudur? American Heritage Dictionary tanımlamalarına bakacak olursak:

LİBERTER: düşünce ve eylemde bulunma özgürlüklerine, özgür iradeye inanan kişi. SOSYALİZM: üreticilerin; hem siyasi gücü, hem de üretim araçlarını ve malların bölüşümünü kontrol ettiği toplumsal sistem.

Bu iki tanımı alıp birleştirirsek:

LİBERTER SOSYALİZM: üreticilerin, hem siyasi gücü, hem de üretim araçlarını ve malların dağıtımını kontrol ettiği, düşünce ve eylemde bulunma özgürlüklerinin ve özgür iradenin var olduğu bir toplumsal sistem.

(Ama sözlüklerin hala siyasi yetkinlikten yoksun olduÄŸuna iliÅŸkin genel yorumumuzu eklemek zorundayız. Biz bu tanımları sadece “liberter“in “serbest piyasa” kapitalizmi, [keza] “sosyalizm“in devlet sahipliÄŸi anlamına gelmediÄŸini göstermek için kullandık. Açıktır ki diÄŸer sözlükler –özellikle sosyalizm için– farklı tanımlar içerecektir. Sözlük tanımları üzerine tartışmak isteyenler, sonu gelmeyecek ve siyasi olarak faydasız bir hobi olan bu tartışmayı sürdürmekte özgürdürler, ama biz bunu yapmak istemiyoruz). Ancak, ABD’de Liberal Parti’nin ortaya çıkmasıyla birlikte, pek çok kiÅŸi “liberter sosyalizmin” kavram olarak çeliÅŸkili hale geldiÄŸini düşünmektedir. Aslında çoÄŸu “Liberter“, anarÅŸistlerin, “sosyalist” fikirleri daha fazla “kabul edilebilir” kılmak amacıyla, (Liberterlerin anladığı ÅŸekliyle) sosyalizmin “liberal-karşıtı” fikirleri ile Liberal ideolojiyi iliÅŸkilendirmeye çalıştıklarını söylemektedir –diÄŸer bir ifade ile anarÅŸistler “liberter” etiketini esas sahiplerinden çalmaya çalışmaktadırlar.
Gerçekten bu kadar uzak baÅŸka bir saptama daha yapılamaz. AnarÅŸistler, kendilerini ve fikirlerini ifade etmek amacıyla “liberter” kavramını 1850′lerden beri kullanmaktadırlar. AnarÅŸist tarihçi Max Nettlau’ya göre, devrimci anarÅŸist Joseph Dejacque Le Libertaire, Journal du Mouvement Social [dergisini] 1858 ile 1861 arasında New York’da çıkarmıştı; “liberter komünizm” teriminin kullanımı ise Fransız anarÅŸist kongresinin bunu benimsediÄŸi Kasım 1880′e kadar gitmektedir (Max Nettlau, AnarÅŸizmin Kısa Tarihi, s. 75 ve s. 145). “Liberter” teriminin kullanımı, anarÅŸizm-karşıtı yasaları delmek ve halkın aklındaki “anarÅŸi” kelimesinin olumsuz çaÄŸrışımından sakınmak üzere Fransa’da kullanılmaya baÅŸlandığı 1890′lardan sonra daha da popüler hale geldi (örneÄŸin, Sebastian Faure ve Louise Michel Le Libertaire (The Libertarian) adlı dergilerini 1895′de Fransa’da yayınladılar). O zamandan beri (özellikle Amerika dışında) her zaman anarÅŸist fikirlerle ve hareketlerle ilgili olarak kullanılmıştır. Daha yakın tarihli bir örnek vermek gerekirse, Amerika’da anarko-sendikalist ilkeler etrafında 1954 yılında örgütlenen “The Libertarian League“1965′e kadar faal haldeydi. ABD-temelli Liberter Parti ise 1970′lerin başından itibaren, [yani] anarÅŸistlerin politik fikirlerini ifade etmek için bu terimi ilk defa kullanmalarından 100 yıldan fazla bir zaman sonra (ve “liberter komünist” ifadesinin ilk defa benimsenmesinden 90 yıl sonra) ortaya çıkmıştır. Asıl olarak bu terimi “çalan” anarÅŸistler deÄŸil onlardır. (Liberter Parti tarafından arzulanan) “Liberter” kapitalizm fikrinin çeliÅŸkili bir kavram olduÄŸunu ise Kısım B‘de tartışacağız.
Yine Kısım I‘da açıklayacağımız üzere, ancak liberter-sosyalist mülkiyet sistemi bireysel özgürlüğü azamileÅŸtirebilir. Söylemeye her ne kadar gerek olmasa da, –genellikle “sosyalizm” olarak adlandırılan– devlet sahipliliÄŸi anarÅŸistler için asla ve asla sosyalizm demek deÄŸildir. Aslında, –Kısım H‘de ele alacağımız üzere– devlet “sosyalizmi” hiçbir sosyalist içeriÄŸi olmayan kapitalizmin bir biçimidir. Rudolf Rocker’in belirttiÄŸi üzere, anarÅŸistlere göre sosyalizm “sadece bir karın tokluÄŸu sorunu deÄŸildir, kiÅŸilik duygusuna ve bireyin özgür inisiyatifine yardımcı olacak bir kültür sorunudur; özgürlük olmadan [sosyalizm] tüm bireysel düşünce ve hisleri hayali bir kolektif çıkar uÄŸruna feda edecek kasvetli bir devlet kapitalizmine yol açacaktır.” (Colin Ward’ın alıntısı, “GiriÅŸ“, Rudolf Rocker, Londra Yılları, s. 1)

“Liberter” kelimesinin anarÅŸist ÅŸeceresi veriliyken, pek az anarÅŸist bu terimin fikirlerimizle çok az ortaklığı olan bir ideoloji tarafından çalınmış olmasını görmekten mutlu olacaktır. BirleÅŸik Devletler’de, Murray Bookchin’in belirttiÄŸi üzere, “‘liberter’ teriminin kendisi şüphesiz ki bir sorun kaynağıdır; özellikle de ’saf kapitalizm’ ve ’serbest ticaret’i amaçlayan kendi başına ayrı bir yöne giden bir harekete sahip bir anti-otoriter ideolojiyle aldatıcı bir ÅŸekilde özdeÅŸleÅŸtirilmesi nedeniyle. Bu hareket bu kelimeyi yaratmamıştır: onu {ondokuzuncu} yüzyıl anarÅŸist hareketinden aşırmıştır. Ve, özgürlüğü giriÅŸimcilik ve kârla eÅŸ tutan kiÅŸisel egoistler adına deÄŸil, bir bütün olarak tahakküm altındaki insanlar adına konuÅŸmaya çalışan … anti-otoriterler bu kelimeyi geri almalıdırlar.” Bu nedenle, Amerika’daki anarÅŸistler, serbest-piyasa hakkı “tarafından doÄŸallığından koparılmış bir geleneÄŸi uygulamada yeniden canlandırmalıdırlar” (Modern Kriz, s. 154-5). Bunu yaptığımıza göre, fikirlerimizi liberter sosyalizm olarak adlandırmayı sürdüreceÄŸiz.

ÇEVİRİ: Anarşist Bakış
 Kaynak: “A.1 What is anarchism?”
www.khAos.info