A.01.1 “AnarÅŸi” Ne Anlama Gelir?
A.01.2 “AnarÅŸizm” Ne Anlama Gelir?
A.01.3 Neden Anarşizm, Liberter Sosyalizm Olarak da Adlandırılır?
A.01.4 AnarÅŸistler Sosyalist’ midir?
A.01.5 Anarşizm Nereden Ortaya Çıktı?

KISIM A.01
 ANARŞİZM NEDİR ?

AnarÅŸizm, anarÅŸiyi, yani “efendinin, hükümdarın olmamasını” (P.J. Proudhon, Mülkiyet Nedir?, s. 264) yaratmayı amaçlayan siyasal bir kuramdır. DiÄŸer bir deyiÅŸle, anarÅŸizm bireylerin birbirleriyle eÅŸitler olarak özgürce iÅŸbirliÄŸi [co-operation] içinde olabileceÄŸi bir toplum yaratmayı amaçlayan siyasal bir kuramdır. Böylece, anarÅŸizm gerekli olmadıkları gibi [aynı zamanda da] bireye ve onların bireyselliÄŸine zararlı olan tüm hiyerarÅŸik kontrol biçimlerine –ister devletin isterse kapitalist olsun— karşı çıkar.
AnarÅŸist L. Susan Brown’un sözleriyle:

“AnarÅŸizmin genel algılanışı ÅŸiddetli, Devlet-karşıtı bir hareket [olduÄŸu] ÅŸeklindeyken; anarÅŸizm hükümetin gücüne [karşı] basit bir baÅŸkaldırının ötesinde, çok daha incelikli ve nüanslı [olan] bir gelenektir. AnarÅŸistler, iktidar ve tahakkümün [domination] toplum için gerekli olduÄŸu fikrine karşı çıkarlar; bunun yerine daha iÅŸbirlikçi, hiyerarÅŸi karşıtı toplumsal biçimleri, siyasal ve iktisadî örgütlenmeleri savunurlar.” (Bireycilik Politikası, s. 106)

Ancak, “anarÅŸizm” ve “anarÅŸi” şüphesiz siyaset kuramının en fazla yanlış temsil edilen kavramlarıdır. Genel anlamda “kaos” veya “düzensizlik” kelimeleri ile eÅŸ anlamlı tutularak, anarÅŸistlerin toplumsal kaos ve “orman kanunu“na geri dönüşü arzuladıkları belirtilir. Bu yanlış temsiliyet [anlamlandırma] sorunu tarihsel bir paralellik gösterir. ÖrneÄŸin, tek adam egemenliÄŸinin (monarÅŸinin) gerekli olarak görüldüğü hükümetlerin bulunduÄŸu ülkelerde de zamanında “cumhuriyet” veya “demokrasi” gibi kavramlar, aynen “anarÅŸi” kavramı gibi deÄŸerlendirilmiÅŸlerdir; yani düzensizlik ve karmaÅŸayı temsil etmek için kullanılmışlardır. Statükonun devam ettirilmesinden belirgin çıkarı olanların, mevcut sisteme karşı çıkanların pratikte iÅŸlerliklerinin olamayacağını öne sürmeleri gayet normaldir; [onlara göre] yeni toplumsal yaÅŸam biçimi ancak kaosa yol açabilir. Ya da Errico Malatesta’nın ifade ettiÄŸi üzere:

“Hükümet’in gerekli olduÄŸuna, hükümet olmadan ancak düzensizlik ve karmaÅŸa olacağına inanılırsa; doÄŸal ve mantıksal olarak, hükümetin olmamasını önemle vurgulaması açısından anarÅŸinin düzenin yokluÄŸu anlamına gelmesi gerekir.” (AnarÅŸi, s. 16).

AnarÅŸistler, “anarÅŸi” kavramının bu “saÄŸduyusal” [common-sense] algılanışını deÄŸiÅŸtirerek, insanların hükümet ve diÄŸer bütün hiyerarÅŸik toplumsal iliÅŸkilerin zararlı ve gereksiz olduklarını görmelerini arzularlar.

“Kanaatlari deÄŸiÅŸtirin, toplumu hükümetin sadece gereksiz olduÄŸuna deÄŸil, [bunun da ötesinde] aşırı [ölçüde] zararlı olduÄŸuna ikna edin; iÅŸte o zaman, sadece hükümetsizlik anlamına gelmesi nedeniyle anarÅŸi kelimesi herkes için [ÅŸu anlama gelecektir]: doÄŸal düzen, insanoÄŸlunun ihtiyaç ve çıkarlarının uyumluluÄŸu, tam dayanışma içinde tam bir özgürlük“(adı geçen eser (age), s. 16).

Bu SSS, anarÅŸizm ve anarÅŸinin anlamı konusunda genelde paylaşılan düşünceleri deÄŸiÅŸtirme sürecinin bir parçasıdır. Ancak hepsi bundan ibaret deÄŸil. “AnarÅŸi“nin “saÄŸduyusal” fikrinin ürettiÄŸi çarpıtmalarla mücadele etmenin yanı sıra, anarÅŸizm ve anarÅŸistlerin yılldardan beridir siyasal ve toplumsal düşmanlarımızca maruz bırakıldıkları çarpıtmalara karşı da mücadele etmemiz gerekmektedir. Çünkü, Bartolomeo Vanzetti’nin ifade ettiÄŸi üzere, anarÅŸistler “radikalin radikalidir –kara kediler; birçoklarının, baÄŸnnazların, sömürücülerin, ÅŸarlatanların, üçkağıtçıların ve zalimlerin dehÅŸeti. Dolayısıyla, en fazla karalananlar, bile bile en çok yanlış tanıtılanlar, en fazla yanlış anlaşılanlar ve en çok eziyet edilenler de keza bizleriz.” (Nicola Sacco ve Bartolomeo Vanzetti, Sacco ve Vanzetti’nin Mektupları, s. 274)

Vanzetti ne söylediÄŸini biliyordu. ABD devleti iÅŸlemedikleri bir suçu onun ve yoldaşı Nicola Sacco’nun üzerine yıkmıştı, gerçekte yabancı anarÅŸistler olmaları nedeniyle 1927′de elektrikli sandalyeyle idam edilmiÅŸlerdi. Bu nedenle, bu SSS, anarÅŸistlerin kapitalist medya, siyasetçiler, ideologlar ve patronlar tarafından maruz bırakıldıkları karalamaları ve çarpıtmaları (liberaller ve Marksistler gibi eski radikal arkadaÅŸların çarpıtmalarından bahsetmeye bile gerek yok) düzeltmek için çaba harcayacaktır. Umut ediyoruz ki, bunu yaptığımızda, iktidarda olanların neden anarÅŸizme saldırmaya bu kadar çok zaman ayırdıklarını anlayacaksınız –çünkü fiilen herkes için hürriyeti saÄŸlayabilecek ve bir azınlığın çoÄŸunluk üzerinde iktidarına dayanan tüm sistemleri sona erdirecek bir fikirdir.

ÇEVİRİ:Anarşist Bakış
Kaynak: “A.1 What is anarchism?”


www.khAos.info